پروفایل من
امیرحسین مومنی
تماس با من
نویسنده (های) وبلاگ
آرشیو وبلاگ
اهمیت حفظ ارزش‌های دفاع مقدس به قلم جلال عباسی نویسنده: امیرحسین مومنی - پنجشنبه ۳٠ دی ۱۳۸٩

 

http://www.islamupload.ir/images/53zv6zuihafpu1yfz2nn.jpg

 



ارزش‌های دفاع مقدس بخشی از ارزش های اجتماعی در جامعه اسلامی محسوب می‌شوند که در مقطع زمانی خاصی به عنوان ارزش مطرح شده و حال با گذشت زمان ، اهمیت حفظ آنها مسئله‌ای اجتماعی است ، ‌مسئله‌ای که لازم است تا با برخورد مناسب از سوی برنامه‌ریزان فرهنگی و شرکت فعالانه در جریان « اشاعه فرهنگی » همراه شود . راهکارهای موثری برای حفظ و ارتقای ارزش‌های دفاع مقدس عبارتند از:

1)      جلوگیری از کمرنگ شدن شدن این ارزش ها و تبدیل وضعیت از سطح ملی به گروهی

2)      زمینه سازی برای اهمیت یافتن این ارزش ها از طریق تبیین مبانی عقلانی و اعتقادی آن ها

3)      باور پذیر کردن ارزش ها برای مخاطبان

4)      باز آفرینی فرهنگی ارزش های دفاع مقدس با معرفی نمادها و قهرمانان این عرصه

5)      اعطای نقش ها و مسئولیت های فرهنگی به ایثارگران

6)      هدایت و تقویت فرایند کنترل اجتماعی با هدف دفاع از ارزش ها

اکنون با گذشت یک دهه از دوران دفاع مقدس ، در بین بسیاری از گروه ‌های جامعه از جمله بسجیان ، رزمندگان، جانبازان،آزادگان ، خانواده شهدا و سایر خانواده‌های مذهبی)، شاهد ‌نگرانی‌هایی در زمینه حفظ و پاسداری از ارزش‌های فرهنگی و معنوی دفاع مقدس در دو وجه هستیم ، اول ؛ حفظ ، به نحوی که این نگرانی در زمان ما تبدیل به مسئله‌ای اجتماعی با دو وجه اساسی شده است؛ نخست چگونگی حفظ ارزش‌های فرهنگی پدید آمده در دوران دفاع مقدس و دیگری نحوه عملکرد حاملان این گونه ارزش‌ها ، زیرا سرنوشت این گروه‌های بزرگ اجتماعی وابسته به دارایی ارزشمندی است که حامل آن هستند.


بحث از ارزش‌ها بحثی فرهنگی است و به اعتقاد جامعه‌شناسان اصولا فرهنگ قابل برنامه‌ریزی نیست، بنابراین سخن از چگونگی حفظ ارزش‌ها  نیز بی‌معنا و دخالت در روند طبیعی تکامل فرهنگی جامعه است. گروهی دیگر معتقدند که چون فرهنگ، مقوله‌ای ساخته دست بشر است، لذا برنامه‌پذیر است و منظور از آن زمینه‌سازی و تسهیل حرکت فرهنگی جامعه به سوی اهداف معین است.

در جامعه ما ارزش‌های معنوی و فرهنگی دفاع مقدس به سطح "ارزش اجتماعی " ارتقا یافته‌است.  

ارزش‌های دفاع مقدس مانند ایثار، شهادت‌طلبی و ... هر چند ارزش‌هایی دینی و عاطفی هستند اما تبلور آنها از نوع ارزش اجتماعی است ، به خصوص در سال‌های میانی و پایانی دفاع مقدس که این ارزش‌ها شکل شفاف‌تری به خود گرفتند و تا اعماق لایه‌های اجتماعی و دورترین مناطق جغرافیایی حتی روستاها گسترش یافتند. از سوی دیگر این ارزش‌ها محصول مشارکت در حل مشکلی اجتماعی به نام جنگ هستند نه مشکلی فردی یا گروهی.


ملت ایران تحقق ارزش های دفاع مقدس را در قالب انقلاب اسلامی می داند که  این ارزشها دارای چند ویژگی هستند:

1-    ارزش ها دارای جنبه عینی هستند.

2-    ارزش ها در تاریخ و تمدن دینی - ملی ریشه دارند

3-    ارزش ها در دوران جنگ تجسم یافتند

4-    ارزش ها در اقشاری که بیشترین ارتباط را با جنگ برقرار نمودند تبلور یافت

5-    ارزش ها همراه با ایمان و معرفت هستند


همان طور که اصول اخلاقی مانند عدالت‌خواهی، احترام به دیگران و خدمت به خلق جنبه عینی و عقلانی دارند و ارزش‌هایی نسبی نیستند، ارزش‌های دفاع مقدس نیز که از همین نوع هستند. البته این عینیت به معنای سلب کامل جنبه‌های ذهنی این ارزشها نیست.


آنچه ما را در دستیابی به شیوه‌ها و ابزارهای مناسب جهت حفظ و پاسداری از ارزش ها یاری می‌دهد نخست تأمل در شناخت خصیصه‌های ساز و کار فرهنگ است و دیگری دقت و توجه به تعالیم ارزشمند اسلام درباره تعلیم و تربیت.

لذا قبل از پرداختن به راه کارها و شیوه‌های اصلی در حفظ و ارتقای ارزش ها، به اصول کلی در نظام تربیتی اسلام اشاره می کنیم:

-        برخورداری از حس کمال جویی و اعتماد به نفس

-        داشتن قدرت اختیار ، شناخت و انتخاب

-        میل به حقیقت جویی و تعقل و تفقه

با تکیه بر این سه اصل و به منظور گسترش و تعمیق ارزش‌های دفاع مقدس ، راه کارهای اساسی و کلان فرهنگی- اجتماعی در حفظ و پاسداری از ارزش ها را می توان بیان کرد.

 اشاعه فرهنگی


ارزش‌های دفاع مقدس باتوجه به جاذبه خاصی که دارند می‌توانند در فضای جدید با قالبی مناسب به عرصه گفتمان فرهنگی وارد شوند. این ارزشها به دلیل بهره مندی ازعناصر قدرتمند ، برای ماندگاری و درونی شدن ناگزیر از ورود به فرایند اشاعه فرهنگی هستند یعنی باید عناصری را وام دهند و عناصری را وام گیرند. وگرنه نه تنها پذیرفته نمی‌شوند بلکه برای آنها بهایی تعیین نخواهد شد.


حاملان ارزش‌های فرهنگی باید به این نکته توجه کنند که می بایست فعالانه در فرایند اشاعه فرهنگی وارد شده و بدانندکه فرایند اشاعه، فرایندی دوسویه است و پیچیدگی تغییرات فرهنگی نیز درهمین نکته است که تعادل موجود همواره از طریق عوامل خارجی به بحران و بی سامانی می رسد و این فرایند در نهایت به سازگاری و شکل گیری تعادل جدید منتهی می شود. بنابراین ورود عناصر فرهنگی غیرخودی که تعادل موجود را به هم می‌زند و بعضا ممکن است ناخوشایند باشد در نهایت پس از تعامل با ارزش‌های متعالی عرضه شده به تعادل مجدد و جدید می رسد.

به این ترتیب غنای ارزش‌های مورد نظر در گرو تعامل با ارزش‌های دیگر است و شرط حیات آنها ورود به عرصه تحولی است که از آن گریزی نیست.

جدال احسن

نکته مهم دیگر این است که در ساز و کار جذب عناصر فرهنگی و ارزشی نباید از ابزارهای غیرفرهنگی بهره بگیریم زیرا این ابزارها نه تنها فرایند گفتمان وتعامل فرهنگی را مخدوش می‌سازند ، بلکه آن را به وقفه و بی اعتمادی دچار می‌کنند. باید توجه داشت انچه در این عرصه قابل قبول است ، همان چیزی است که در اسلام از آن به عنوان «جدال احسن » یاد شده است.

شهید مطهری در این باره می فرماید: «ترس و ارعاب و تهدید در انسانها عامل تربیت نیست. یعنی استعدادهای هیچ انسانی را از راه ترساندن ، زدن، ارعاب و تهدید نمی‌شود پرورش داد همانطور که یک غنچه گل رانمی شود به زور به صورت گل درآورد. مثلا غنچه را بشکنیم تا گل بشود. یا نهالی را که به زمین کرده‌ایم و می‌خواهیم رشد بکند با دست خودمان بگیریم به زور بکشیم تا رشد بکند. رشد آن به کشیدن نیست. اعمال زور در آنجا مفید نیست... در تربیت انسانها هم ترس و ارعاب و وحشت عامل پرورش نیست .»

دشمن شناسی

یکی ازعواملی که در این مقطع از تاریخ انقلاب اسلامی ، پرداختن به آن به دلیل مصون ماندن از خطرات احتمالی فرایند اشاعه فرهنگی مهم و ضروری است «غرب شناسی» است. مطالعه درباره این موضوع مستلزم بر داشتن چهارگانه اساسی است:

-        شفاف سازی چارچوب ها در حوزه فرهنگ

-        شناخت ویژگی های فرهنگی خودی و بیگانه

-        مقایسه ارزش های فرهنگی خودی و بیگانه

-        اصلاح فرهنگ با هدف ثبات باورها و ارزشها


برای تمام کسانی که نگران حفظ ارزشها هستند تلاش برای پیمودن این چهارگام در حوزه اندیشه و رفتار اجتماعی همان چیزی است که «رفتار توسعه یافته » نامیده می شود و منظور از ان رفتار عقلانی معطوف به هدف است رفتاری که حتی در میان مدت نیز می‌تواند اثار و نتایج پرباری در پی داشته باشد و ما را با پشتوانه غنی به عرصه گفت گوی فرهنگی با فرهنگ‌های دیگر وارد کند.

با طی کردن این مسیر، گام‌های فوق حتی اگر رقیب از طریق ترفندهای تبلیغاتی و سیاسی و اقتصادی قصد تبدیل فرایند اشاعه فرهنگی به تهاجم فرهنگی را داشته باشد می توان با اعتماد به قوت و قدرت بنیان‌های فرهنگی خودی و اتکا به آنها فعالانه دراین فرایند شرکت جست.

 

توجه به شأن اجتماعی ایثارگران


راهبرد دیگر ، زمینه سازی برای بالاتر رفتن « شأن اجتماعی » ایثارگران است.

به همان اندازه که شأن اجتماعی ایثارگران و بسیجیان بالا می رود نقش آنان و انتظارات جامعه از آنان نیز افزایش
 می یابد. بدیهی است که نقش اجتماعی یک بسیجی که مدرک دکترا دارد و با سمت استادی در دانشگاه تدریس
می کند بسیار موثرتر و سودمندتر از سایر بسیجیان است.

ضمن آن که ارزش ها برای عمق و باروری خود نیازمندند که "اهمیت " پیدا کنند. بدین منظور مبانی عقلانی این ارزشها می بایست تبیین و عرضه شود. زیرا به همان میزان که ارزشها واضح تر می شوند قابلیت پذیرش آنها از سوی دیگران تسهیل می شود.

نقش نهادهای تربیتی


راهکاردیگر برای اهمیت پیدا کردن ارزش های دفاع مقدس این است که حرکت و جهت گیری نهادهای تربیتی به سمتی باشد که مدعیان این ارزشها ، خود نمونه و الگوی عینی ارزشها و تجسم واقعی آنها باشند به گونه‌ای که نسل جدیدی که جنگ را ندیده و نمی شناسد ، بتواند بسیاری از جاذبه‌های معنوی دوران جنگ را یافته و الگوبرداری کند.

باورپذیر کردن ارزش های دفاع مقدس ، راهبردی ضروری برای اشاعه و تعمیق آنهاست ، اما باید توجه داشت که برای رسیدن به این مقصودنباید بیش از حد از حربه تبلیغات سود جست ، زیرا این کار ارزشها را از مفاهیم فرهنگی خود دور می‌کند.

متولیان تبلیغات ممکن است تمایل داشته باشند که از قهرمانان و اسوه‌های دفاع مقدس شخصیت‌هایی افسانه ای بسازند اما باید به این خطر هم آگاهی داشته باشند که در این صورت شخصیت هایی که به جامعه عرضه و معرفی
می کنند قابل الگوسازی و الگوپذیری نیستند، در حالی که نسل جوان به الگوهایی نیازمند است که ضمن هماهنگی با ایده آل ها و علایق آنها ، ساده و منطبق با شرایط ملی و محلی آنها باشند.


توجه به امر به معروف و نهی از منکر

عناصر فعال و مؤثر فرهنگی می توانند اولا از طریق رسانه های جمعی و جهت گیری کلان برنامه های فرهنگی جوهره اصلی کنترل اجتماعی را در جهت دفاع از ارزشها زمینه سازی کنند، ثانیا  الگوهای مناسبی برای اجرای صحیح و کارآمد برنامه ها و آنچه بر اساس روایات به عنوان امر به معروف و نهی از منکر می شناسیم مانند خیرخواهی ، محبت و حسن نیت ، همراهی علم وعمل، شکیبایی ترویج نمایند. ثالثا  برای تحقق مواردفوق، مدیریت بخش فرهنگ را روز به روز کارآمدتر کنند تا بتوانند بازخوردهای واقعی را درزمان مناسب و به موقع دریافت نمایند.

نتیجه

در یک مقطع تاریخی شاهد بودیم که امام راحل (ره) در مقام یک نخبه فکری ، حرکت فرهنگیی‌ را سامان داد که ضمن هدایت جامعه به سوی تحول فرهنگی آن را ازتمامی آسیب‌های موجود فرهنگی اجتماعی حفظ نمود. این مسیر طی نشد مگر از طریق روشنگری ایشان درباره مبانی معرفت دینی و آن هم آنچنان قدرتمند و شفاف و بدون واسطه به نظارت اجتماعی قوی ختم شد که محصول آن تضامن اجتماعی در پیشبرد اهداف مقدس انقلاب اسلامی بود.

پس باید دقت کنیم و بدانیم که نباید اقتدار فرهنگی خود را دستکم بگیریم. بدانیم چه داریم و چگونه باید از سرمایه‌های فکری فرهنگی خود استفاده کنیم.

خودباختگی در فرایند تحول فرهنگی محصول جهل و نادانی ما به سرمایه‌های عظیم و دستاوردهای دفاع مقدس است. حضرت علی در این باره می فرماید: الجاهل بنفسه یکون بقدر غیره اجهل؛ یعنی آن کس که به سرمایه‌های خود جاهل است به ارزش سرمایه دیگران جاهل تر است.

 http://sabokbalan-ashegh.persiangig.com/document/meraj/vesal%202.jpg

 

لینک      نظرات ()      

مطالب اخیر
کلمات کلیدی وبلاگ
دوستان من
پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری پايگاه اطلاع رساني دفتر نماينده ولي فقيه در استان و امام جمعه بوشهر سازمان تبلیغات اسلامی صدا و سیماي جمهوري اسلامي ايران مركز بوشهر پايگاه داده هاي فرهنگي- ديني پایگاه اینترنتی حاج حامد شاکرنژاد واحد مرکزی خبر موسسه شميم نخلستان بوشهر و كانون قرآْن مسجد ابوالفضل علیه السلام دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آيت‌الله‌العظمی سيدعلی خامنه‌ای (مد‌ظله‌العالی) مؤسسه فرهنگي موعود شورای اسلامی شهر تهران شبکه آموزش سيما شبكه يك صدا و سيمای جمهوری اسلامی ايران شبكه جهاني جام جم رسانه بین الملل سیما آموزش نماز قرآن و عترت :: رادیو :: سرویس جهانی منتظرالمهدي مرکز جهانی اطلاع رسانی آل البیت علیه السلام مرکز جهانی اطلاع رسانی آل البیت علیه السلام 2 پايگاه تخصصى نهج البلاغه وابسته شميم انتظار خبرگزاری آينده روشن خبرگزاری قرآنی ايران كانون راهبردي، فرهنگي و آموزشی خیمه جامعه ی وبلاگ نویسان بوشهر تشكلهاي ديني و مراكز فرهنگي كشور 100 خاطره از شهدا || شهید چمران و ... جنبش عدالتخواه دانشجویی عصر انتظار دولت مهر آرشیو اخبار 20:30 یوزرنیم و پسورد نود 32 دنیای مجازی دانلود رایگان کتابهای کامپیوتری فقط عکس ..عکس ... عکس قالب های پرشین بلاگ جامعه ی وبلاگ نویسان بوشهر نسیــــــــم شمــال لغت نامه دهخدا گل آقا پایگاه مقاومت عاشقان ثارالله شیراز وب سایت امام خمینی ره آموزش نظامی پیامبر امید :: یا لثارات الحسین :: .::لاله های آسمانی::. پایگاه آموزشی خبری آی تی گل نرگس پایگاه آموزشی خبری آی تی گل نرگس دستمال آبی پایگاه عفاف و حجاب صفوف آهنین پارس تولز مرجع ابزار وبمستر ایران مرکز مشاوره ازدواج و خانواده من هنوز زنده ام باشگاه خبرنگاران جوان استان همدان کانون شاگردان شهداء استان بوشهر بچه های مشهد بسیجیان گمنام عطر ظهور پایگاه خبری دانشجویان دانشگاه آزاد کاشان عشق است خدا پایگاه مقاومت صاحب الزمان (عج) اردبیل پاینده باد جمهوری اسلامی ایران علمي فرهنگي عمار هرمزگان نوشته های ساکت ما و یاد ترانه یک گام تا رهایی تلنگر ماجراهای من ورایانه هبوط سروش 8 طاها نیوز طاها شیخیانی کلامی از فرزند کورش پایگاه اطلاع رسانی قاری امیرحسین توحیدی دفتر تمرین سید مهدی کمال آرا پرشین گیگ دکتر نادر چقاجردی .::. ايلام امروز ::. آکاایران ، آکا الکتریک ، آکاالکتریک كشتي كج ایستگاه صلواتی 2 ... خبرهای خبرگزاری ها و سایت ها ثبت سایت شما در فهرست سایتهای ایرانی پايگاه رسمي محمدرضا سرشار (رضا رهگذر) عشق - عقل - ایمان کامران نجف زاده - به نام آرام دل‌ها رو به جلو بچه حزب الهي هوانورد حرکت مداوم و رو به جلو با راهکارهای نوین سایت صنعت و دانش سازمان مدارس معارف اسلامي پایگاه اطلاع رسانی دفتر آیة الله العظمی مکارم شیرازی محمدکاظم روحانی نژاد خبرنگار صداوسیما جهاد فی سبیل الله بر دوش همه ماست صدا و نما ناگفته های من وتو به رنگ حقوق تيتر - ایمان ندومی دشتي ها هیأت مذهبی محبان اهلبیت علیهم السلام شهرستان بوشهر هیئت جوانان منتظر مراغه *بیت الزهرا حاج سیدعزیزحسینی دشتی (عمدة الاخیار) گلچین مطالب لوکس فارسی شناخت رهبری پیامک های ادبی - بیشه مقالات عمران ومعماری پایگاه گسترش آراء و اندیشه‌های حضرت امام خمینی رحمة الله علیه شیعه تم.:. قالب مذهبی امام روح الله وب سایت شهید گمنام منتظر... بچه‌های قلم پایگاه اینترنتی خورشید آل یاسین دانشجویان دانشگاه صنعتی کرمانشاه ایران نامه صلی الله علی الباكین الحسین روضه رضوان وب سایت شهید گمنام وبلاگ سیاسی مذهبی رهروان ولایت فجر آزادی - شهیدان زنده اند باولایت زنده ایم گیلان ، استان زیبای من کامران نجف زاده خبرنگارقلبهای ما نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در امور اهل سنت ایرانشهر وبلاگ رسانه فدائیان عشق با ولایت تا شهادت جهان اسلام پایگاه وب شبکه آموزش سیمای جمهوری اسلامی ایران وب سایت شخصی خانم صاحب الزمانی .:: عطرنماز ::. بهشت دل انديشه قم راه ولایت سربازان آخرالزمان چاپ 5 ستاره پایگاه اطلاع رسانی سپاه عاشورا استان آذربایجان شرقی وبلاگ قرآنی تصاویر جدید حاج حامد شاکر نژاد بنیاد دعبل خزاعی پنل ارسال پیامک رایگان ایذه سلام انجمن بزرگ نیمباز گرگان پست ‌الکترونیک ایرانی 'چاپار' دانشجویان کارشناسی اطاق عمل اتصال ******************* Join پرندگان ایران ایران نامه پایگاه اطلاع رسانی دانشگاه نیوز ايمني- حفاظت دريايي- جستجو و نجات دريايي | سازمان بنادر و دریانوردی جنـبش پیامـکی +جهان 2014 ( ◠‿◠)+ اشک قلم سپهربلاگ سایت مشاغل ناصرون - رسانه مجازی جوانان مطالبه گر جنوب کشور ارزش های دفاع مقدس بیسیم چی عشق اول آخرم فقط خدا ☫ عَلِیٌّ وَلِیُّ الله ☫ اخبار فناوری اطلاعات شبکه دوستان بهشت من شبکه اجتماعی ادبیات جهان