پروفایل من
امیرحسین مومنی
تماس با من
نویسنده (های) وبلاگ
آرشیو وبلاگ
توحید کلمه در سایه کلمه توحید نویسنده: امیرحسین مومنی - پنجشنبه ۳٠ دی ۱۳۸٩

 

بررسی آیات استفاده‌شده در پیام‌های حج رهبر معظم انقلاب

 

http://www.aviny.com/News/84/02/01/rasol_vahdat_01.jpg

 



بررسی اجمالی پیام‌‌های رهبر معظم انقلاب به کنگره‌ی جهانی حج، ما را به این نقطه‌ی مشترک می‌رساند که ایشان در تمام پیام‌‌هاشان به دو موضوع اشاره می‌کنند. در پیام سال گذشته (1388) این دو موضوع در یک جمله به عنوان شعارهای حج بیان شد. اولین موضوع، اهتمام ایشان به مسئله‌ی «وحدت مسلمین»، ‌تمسک به عروة‌الوثقی و کنار گذاشتن اختلافات در جهان اسلام است و موضوع دوم «شناخت دشمن» و هوشیاری در برابر آن و مقابله‌ی همه‌جانبه‌ی جهان اسلام با آن است.

رهبر معظم انقلاب در این پیام فرمودند: «شعار حج از سویى «فَإلهُکُم اِلهٌ واحِدٌ فَلَهُ أسْلِمُوا وَ بَشِّرِ المُخبِتین» است و از سویى «وَ الْمَسجِدِ الحَرامِ الَّذى جَعَلناه لِلنّاسِ سَوآءً العاکِفُ فیهِ وَ البادُ.»

کلمه‏ى «حج» در لغت به معنى قصد و آهنگ انجام کارى است، ولى در شریعت اسلامى به مراسم و مناسک خاصّى گفته مى‏شود که مسلمانان همه‌ساله در مکّه برگزار مى‏کنند. از آنجا که سیزده آیه از 78 آیه‌ی سوره‌ی حج1 (از آیه‌ی 25 تا 37) درباره‏ى کعبه و تاریخ آن و آثار سیاسى و اجتماعى حج سخن مى‏گوید، این سوره «حج» نام گرفته است.2

 

شعار اول حج: «فَإلهُکُم اِلهٌ واحِدٌ»3

«فألهُکُم اِلهٌ واحِدٌ» اشاره به «کلمه‌ی توحید» دارد و وحدت وجود خداوند را در ذات و صفات و افعال بیان می‌دارد. همچنین ادامه‌ی آیه یعنی «فَلَه أسْلِمُوا وَ بَشِّرِ المُخبِتینَ» اشاره دارد به «توحید کلمه» در برابر ذات اقدس الهی. یعنی تسلیم کامل در برابر جمیع اوامر و نواهی حضرت حق در تشریعیات و تسلیم جمیع مقدرات در تکوینیات.

چون "إلهُکُم" به صورت جمع بیان شده، می‌توان مخاطب آن را تمام مسلمانان دانست. نمود کامل آن، در حج این است که هر کس از هر جا، با هر قومیتی، با هر لهجه و زبانی و با هر پست و مقامی که به حج می‌رود، در هنگام طواف باید تمام این رنگ‌ها را بر زمین بنهد و همه با یک لباس و با یک زبان می‌گویند «لَبَّیْکَ اللّهُمَّ لَکَ لَبّیْکَ».

«وَ بَشِّرِ الْمُخْبِتینَ» اشاره به «جامعه‌ی اسلامی» دارد، زیرا «مُخْبِت» به انسان آرام و مطمئنی می‌گویند که از هرگونه شرک پاک است.4 حال با توجه به آیه‌ی بعد که صفات مخبتین را بیان می‌کند، درمی‌یابیم که تنها در جامعه‌ی اسلامی است که می‌توان این صفات را کسب کرد.

همچنین با توجه به ترتیب نزول این سوره که صدوچهارمین سوره‌ی نازل شده بر پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله است، درمی‌یابیم که در آن زمان جامعه‌ی اسلامی توسط پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله تشکیل شده بود،‌آیات اعتقادی نازل شده بود و تقریباً آیاتی که نازل می‌شد، ناظر بر امور جامعه‌ی اسلامی و  فروعیات دین بود.

در آیه بعد یعنی آیه‌ی 35 این سوره صفات مخبتین را بیان می‌کند: «الَّذِینَ إِذَا ذُکِرَ اللَّهُ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَالصَّابِرِینَ عَلَىٰ مَا أَصَابَهُمْ وَالْمُقِیمِی الصَّلوةِ وَ مِمَّا رَزَقْنَاهُمْ یُنفِقُونَ»5  این آیه چهار ویژگی را برای مخبتین برمی‌شمرد که هر چهار صفت اشاره به خودسازی می‌کند. دو صفت اول مربوط به خودسازی فردی و دو صفت بعد مربوط به خودسازی اجتماعی است.

نخستین مرحله‌ی خودسازی فردی، پروا از خداوند متعال است. یعنی در جامعه‌ی اسلامی وقتى نام خدا برده مى‏شود، دل‌ها مملو از خوف پروردگار مى‏گردد. «إِذا ذُکِرَ اللَّهُ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ» یعنی نه این‌که از غضب او بى‌جهت بترسند و نه این‌که در رحمت او شک و تردید داشته باشند، بلکه این ترس به خاطر مسئولیت‌هایى است که بر دوش داشته‌اند و شاید در انجام آن کوتاهى کرده‏اند. این ترس به خاطر درک مقام باعظمت خدا است که انسان در مقابل آن عظمت خائف مى‏‌گردد.»6

دومین مرحله‌ی خودسازی فردی، صبر در برابر مشکلات و مصائب جامعه‌ی اسلامی‌ است. مسلمانان در جامعه‌ی اسلامی در برابر حوادث دردناکى که در زندگیشان رخ مى‏دهد صبر می‌کنند و شکیبایى پیش مى‏گیرند: «وَ الصَّابِرِینَ عَلى‏ ما أَصابَهُمْ».

عظمت حادثه هر قدر زیاد و ناراحتى آن هر قدر سنگین باشد، در برابر آن زانو نمى‏زنند، خونسردى خود را از دست نمى‏دهند، از میدان فرار نمى‏کنند، مأیوس نمى‏‌شوند، لب به کفران نمى‏‌گشایند؛ ایستادگى مى‏کنند و پیش مى‏روند و پیروز مى‌شوند: «فإنَّ حِزْبَ اللهِ هُم الْغالِبُونَ»7

پس از این دو مرحله‌ی خودسازی فردی، به مراحل خودسازی اجتماعی اشاره می‌شود. اولین بروز خودسازی اجتماعی اقامه‌ی نماز است؛ نماز در وقت آن به‌صورت مداوم و همیشگی بر پا داشتن: «وَالْمُقِیمِی الصَّلَوةِ». نماز که افضل عبادات، خیر موضوعات، قربان کلّ تقىّ، معراج مؤمن و شرط قبولى مابقى عبادات است، باید در اول وقت آن و به‌طور مداوم در جامعه اقامه شود.

در مورد اهمیت این موضوع، حکم مقام معظم رهبری درباره‌ی اقتدا به اهل سنت درخور تأمل است. ایشان در پاسخ به فردی در مورد غیبت در نماز جماعت اهل سنت می‌گویند: «مشارکت با آنان در نماز جمعه و جماعتشان از جهت حفظ وحدت اشکال ندارد، و از غیبت باید پرهیز شود.»8

دومین مرحله‌ی خودسازی اجتماعی، انفاق از آن ‌چیزهایی است که خداوند روزی انسان کرده. از این تأکید می‌توان دریافت که رابطه‌ی با خدا از رابطه‌ی با محرومان جدا نیست. البته بخشش، مخصوص مال نیست؛ از علم، آبرو، هنر، ‌وقت و هرچه خداوند به انسان داده، باید انفاق کرد: «مِمَّا رَزَقْناهُمْ». از آن‌جا که «ینْفِقُونَ» فعل مضارع و نشانه‌ی استمرار است، می‌توان نتیجه گرفت که انفاقى ارزش دارد که دائمى باشد. همچنین اعتدال و میانه‏روى در انفاق لازم است. در حج هم هر کس باید یک قربانی داشته باشد و از آن انفاق کند.

با توجه به موارد مطرح شده، اولین شعار حج عبارت است از تمسک به کلمه‌ی توحید برای رسیدن به توحید کلمه در جهان اسلام. رسیدن به وحدت جهان اسلام مقدماتی را نیاز دارد که در بالا به آن اشاره شد.

شعار دوم حج: «و المَسجِدِ الحَرامِ الَّذى جَعَلناه لِلنّاسِ سَوآءً العاکِفُ فیهِ وَ الباد»9

در آیات گذشته‌ی این سوره سخن از کفار به‌طور مطلق در میان بود، ولى در آیه‌ی مورد بحث به گروه خاصى از آنان اشاره شده که تخلفات و گناهان سنگینی مخصوصاً در رابطه با مسجدالحرام و مراسم پرشکوه حج دارند.

کسانى که کافر شدند و راه مردم را به سوی خدا می‌بندند و مردم باایمان را از کانون بزرگ توحید، یعنی مسجدالحرام بازمى‏دارند. همان مرکزى که براى همه‌ی مردم یکسان قرار داده شده است؛ چه آن‌ها که در آن سرزمین زندگى مى‏کنند و چه آن‌ها که از نقاط دور به سوى آن مى‏آیند، مستحق عذابى دردناکند. در واقع این گروه از کافران علاوه بر انکار حق، مرتکب سه جنایت بزرگ شده‏اند:10

1- مانع شدن از راه خدا و ایمان و طاعت او

2- مانع شدن از عبادت‌کنندگان و زائران خانه‌ی خدا و قرار دادن امتیازى براى خود

 3- انجام ظلم و گناه و الحاد در این سرزمین مقدس.

خداوند این گروه را که مستحق «عذاب ألیم» هستند، هم در دنیا و هم در آخرت کیفر مى‏دهد. عذاب دنیوى همان شکست و ذلت و مغلوبیتى است که کفار مکه و کفار آینده به آن مبتلا شده و خواهند شد. عذاب اخروى بیش از آن است که در این‌جا گفته و نوشته شود. قرآن مجید انواع و اقسام عذاب را براى کفار بیان کرده است.

قرآن کریم در این آیات پیش از آن که سخن از خانه‌ی خدا و مراسم و مناسک حج‌گزارى بگوید، احترام به مسجدالحرام را واجب مى‏سازد و کسانى را که در آن ستم مى‏ورزند و به محترم داشته‏هاى مردم تجاوز می‌کنند و آزادی‌های ایشان را سلب مى‏نمایند، به عذاب دردناک تهدید مى‏کند. منظور از «صَدّ عَنْ سَبِیلِ اللَّهِ‏» هرگونه تلاش و کوشش براى جلوگیرى مردم از ایمان و عمل صالح است و تمام برنامه‏هاى تبلیغاتى و عملى که در جهت تخریب اعتقادات و انحراف آن‌ها از راه‏هاى صحیح و اعمال پاک انجام مى‏گیرد، در آن مندرج است.

حال چگونه حاجیان شاهد و ناظر منافع اخروى از حجّ باشند، در حالى که تیغ بیداد بر آنان مسلّط و برکشیده است؟ چگونه در شئون امت بیندیشند در حالى که دستگاه‌هاى سرکوب‌کننده‌ی حکم‌فرما بر آنان چیره است و آنان را تعقیب مى‏کند؟ چگونه جامه‌ی چرکین شرک را از تن بیرون کنند و از بیم ستمگران رها شوند تا تنها و تنها خداى یگانه را بپرستند و بستایند، در حالى که شیطان‌هاى سلطه پیرامون ایشان را گرفته‏اند؟

این‌جا است که اهمیت برائت جستن از مشرکین مشخص می‌شود و جمله‌ی رهبر کبیر انقلاب معنی می‌شود که: «‌جنگ جنگ تا رفع کل فتنه»

در این آیه، کُفر این گروه کافران به‌صورت فعل ماضى -کفروا- و جلوگیرى از طریق خدا به صورت فعل مضارع -یصدون- آمده است که به قدمت کفر آن‌ها اشاره دارد و این‌که تلاش و کوششان براى گمراه ساختن مردم، همیشگى و مستمرّ است. به تعبیر دیگر، جمله‌ی اول از اعتقاد باطل آن‌ها سخن مى‏گوید که یک امر ثابت است و جمله‌ی دوم از عمل آن‌ها حکایت دارد که تکرار «صَدّ عَنْ سَبِیلِ اللَّهِ» است. بنابراین دشمنان اسلام همیشه در جلوگیری از راه حق تلاش دارند و این جریانِ تقابل حق با کفر همیشگی است.

در تفسیر «سَواءً الْعاکِفُ فِیهِ وَ الْبادِ» مفسران بیانات گوناگون دارند. بعضى گفته‏اند منظور این است که همه‌ی مردم در عبادت در این کانون توحید یکسان هستند و در حج و عبادت کنار خانه‌ی خدا هیچ‌کس حق مزاحمت برای دیگرى را ندارد. در حالى که برخى دیگر معانی وسیع‏ترى را براى این جمله قائل شده‌اند و گفته‏اند: مردم نه‌تنها در مراسم عبادت یکسانند، بلکه در استفاده از زمین و خانه‏هاى اطراف مکه براى استراحت و دیگر نیازها نیز باید بین آنها مساوات باشد. به همین جهت بعضى از فقها خرید و فروش و اجاره‌ی خانه‏هاى مکه را تحریم کرده‏اند و آیه‌ی فوق را شاهد بر آن مى‏‌دانند.11

 

«الحاد به ظلم» چیست؟

«الحاد» در لغت به معنى انحراف از اعتدال است. «لَحْد» بر وزن «قَبْر» را از این جهت لحد می‌گویند که حفره‏اى در کنار قبر و خارج از حد وسط آن است. بنابراین منظور از الحاد به ظلم کسانى هستند که با توسل به ظلم از حد اعتدال خارج مى‏شوند و در آن سرزمین مرتکب خلاف می‌گردند. البته در این‌جا بعضى ظلم را «شرک» تفسیر کرده‏اند و بعضى «حلال شمردن محرمات». در حالى که برخى مفسران آن را به معنى وسیع کلمه گرفته‌اند و هرگونه گناه و ارتکاب حرام، حتى دشنام و بدگویى به زیردستان را در مفهوم آن داخل مى‏دانند و مى‏گویند: ارتکاب هرگونه گناه در آن سرزمین مقدس، کیفرش شدیدتر و سنگین‏تر است.

از امام صادق علیه‌السلام روایت شده که یکى از یاران ایشان از تفسیر این آیه سؤال کرد. امام فرمودند: «کُلُّ ظُلْمٍ یظْلمُ الرَّجُلُ نَفْسَهُ بِمَکَّة مِنْ سِرْقَةٍ، أوْ ظلم أحد، أو شَىْ‏ءٍ من الظُلم فإنّى أراه إلحاداً و لِذلک کان ینهى أن یسکنَ الْحَرَم» یعنى هرگونه ستمى که انسان به خودش در سرزمین مکه کند، اعم از سرقت و ظلم به دیگران، من آن را إلحاد می‌بینم و مشمول این آیه مى‏‌دانم.12

 با توجه به تمام موارد مطرح شده می‌توان نتیجه گرفت که دومین شعار حج عبارت است از بصیرت دادن به جامعه‌ی اسلامی در مورد همیشگی بودن تلاش‌‌های دشمنان و بیان راه مقابله با توطئه‌های آنان. اولاً باید دشمنان و انحراف‌هایی را شناخت که ایجاد می‌کنند و ثانیاً باید وحدت امت اسلامی را با محوریت کلمة‌الله حفظ کرد که در مناسک و مراسم حج کاملاً جلوه‌گر و نمایان است.

 

پی‌نوشت:

1. این سوره بیست‌و‌دومین سوره‌ی قرآن است که از لحاظ ترتیب نزول صدوچهاردهمین سوره است. (تفسیر آسان، ج 13، ص 6)

2. تفسیر نور، ج 8، ص 11

3. آیه‌ی 34 سوره‌ی حج: معبود شما یکى است و شریک و همتا ندارد، تسلیم او باشید و مخبتین را بشارت بده.

4. تفسیر نور، ج 8، ص 42

5. آیه‌ی 35، سوره‌ی حج

6. تفسیر نمونه، ج 14، ص 103

7. سوره‌ی مائده، آیه‌ی 56

8. استفتائات مقام معظم رهبری، سؤال 600، مبحث احکام نماز، اقتدا به اهل سنت

9. إِنَّ الَّذِینَ کَفَرُوا وَ یصُدُّونَ عَن سَبِیلِ اللَّهِ وَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ الَّذِی جَعَلْنَاهُ لِلنَّاسِ سَوَاءً الْعَاکِفُ فِیهِ وَالْبَادِ وَ مَن یرِدْ فِیهِ بِإِلْحَادٍ بِظُلْمٍ نُّذِقْهُ مِنْ عَذَابٍ أَلِیمٍ/ کسانى که کافر شدند و مؤمنان را از راه خدا و از مسجدالحرام که آن را براى همه‌ی مردم مساوى قرار دادیم، چه کسانى که در آنجا زندگى مى‏کنند و چه آنان که از نقاط دور وارد مى‏شوند، باز مى‏دارند (مستحق عذابى دردناکند) و هر کس بخواهد در این سرزمین از راه حق منحرف گردد و ستم کند، ما از عذاب دردناک به او مى‏‌چشانیم.

10. تفسیر نمونه، ج 14، ص 61

11. تفسیر آسان، ج 13، ص 98

12. تفسیر آسان ج 13 ص 100

 

به نقل از پایگاه اطلاع رسانی khamenei.ir


لینک      نظرات ()      

مطالب اخیر
کلمات کلیدی وبلاگ
دوستان من
پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری پايگاه اطلاع رساني دفتر نماينده ولي فقيه در استان و امام جمعه بوشهر سازمان تبلیغات اسلامی صدا و سیماي جمهوري اسلامي ايران مركز بوشهر پايگاه داده هاي فرهنگي- ديني پایگاه اینترنتی حاج حامد شاکرنژاد واحد مرکزی خبر موسسه شميم نخلستان بوشهر و كانون قرآْن مسجد ابوالفضل علیه السلام دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آيت‌الله‌العظمی سيدعلی خامنه‌ای (مد‌ظله‌العالی) مؤسسه فرهنگي موعود شورای اسلامی شهر تهران شبکه آموزش سيما شبكه يك صدا و سيمای جمهوری اسلامی ايران شبكه جهاني جام جم رسانه بین الملل سیما آموزش نماز قرآن و عترت :: رادیو :: سرویس جهانی منتظرالمهدي مرکز جهانی اطلاع رسانی آل البیت علیه السلام مرکز جهانی اطلاع رسانی آل البیت علیه السلام 2 پايگاه تخصصى نهج البلاغه وابسته شميم انتظار خبرگزاری آينده روشن خبرگزاری قرآنی ايران كانون راهبردي، فرهنگي و آموزشی خیمه جامعه ی وبلاگ نویسان بوشهر تشكلهاي ديني و مراكز فرهنگي كشور 100 خاطره از شهدا || شهید چمران و ... جنبش عدالتخواه دانشجویی عصر انتظار دولت مهر آرشیو اخبار 20:30 یوزرنیم و پسورد نود 32 دنیای مجازی دانلود رایگان کتابهای کامپیوتری فقط عکس ..عکس ... عکس قالب های پرشین بلاگ جامعه ی وبلاگ نویسان بوشهر نسیــــــــم شمــال لغت نامه دهخدا گل آقا پایگاه مقاومت عاشقان ثارالله شیراز وب سایت امام خمینی ره آموزش نظامی پیامبر امید :: یا لثارات الحسین :: .::لاله های آسمانی::. پایگاه آموزشی خبری آی تی گل نرگس پایگاه آموزشی خبری آی تی گل نرگس دستمال آبی پایگاه عفاف و حجاب صفوف آهنین پارس تولز مرجع ابزار وبمستر ایران مرکز مشاوره ازدواج و خانواده من هنوز زنده ام باشگاه خبرنگاران جوان استان همدان کانون شاگردان شهداء استان بوشهر بچه های مشهد بسیجیان گمنام عطر ظهور پایگاه خبری دانشجویان دانشگاه آزاد کاشان عشق است خدا پایگاه مقاومت صاحب الزمان (عج) اردبیل پاینده باد جمهوری اسلامی ایران علمي فرهنگي عمار هرمزگان نوشته های ساکت ما و یاد ترانه یک گام تا رهایی تلنگر ماجراهای من ورایانه هبوط سروش 8 طاها نیوز طاها شیخیانی کلامی از فرزند کورش پایگاه اطلاع رسانی قاری امیرحسین توحیدی دفتر تمرین سید مهدی کمال آرا پرشین گیگ دکتر نادر چقاجردی .::. ايلام امروز ::. آکاایران ، آکا الکتریک ، آکاالکتریک كشتي كج ایستگاه صلواتی 2 ... خبرهای خبرگزاری ها و سایت ها ثبت سایت شما در فهرست سایتهای ایرانی پايگاه رسمي محمدرضا سرشار (رضا رهگذر) عشق - عقل - ایمان کامران نجف زاده - به نام آرام دل‌ها رو به جلو بچه حزب الهي هوانورد حرکت مداوم و رو به جلو با راهکارهای نوین سایت صنعت و دانش سازمان مدارس معارف اسلامي پایگاه اطلاع رسانی دفتر آیة الله العظمی مکارم شیرازی محمدکاظم روحانی نژاد خبرنگار صداوسیما جهاد فی سبیل الله بر دوش همه ماست صدا و نما ناگفته های من وتو به رنگ حقوق تيتر - ایمان ندومی دشتي ها هیأت مذهبی محبان اهلبیت علیهم السلام شهرستان بوشهر هیئت جوانان منتظر مراغه *بیت الزهرا حاج سیدعزیزحسینی دشتی (عمدة الاخیار) گلچین مطالب لوکس فارسی شناخت رهبری پیامک های ادبی - بیشه مقالات عمران ومعماری پایگاه گسترش آراء و اندیشه‌های حضرت امام خمینی رحمة الله علیه شیعه تم.:. قالب مذهبی امام روح الله وب سایت شهید گمنام منتظر... بچه‌های قلم پایگاه اینترنتی خورشید آل یاسین دانشجویان دانشگاه صنعتی کرمانشاه ایران نامه صلی الله علی الباكین الحسین روضه رضوان وب سایت شهید گمنام وبلاگ سیاسی مذهبی رهروان ولایت فجر آزادی - شهیدان زنده اند باولایت زنده ایم گیلان ، استان زیبای من کامران نجف زاده خبرنگارقلبهای ما نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در امور اهل سنت ایرانشهر وبلاگ رسانه فدائیان عشق با ولایت تا شهادت جهان اسلام پایگاه وب شبکه آموزش سیمای جمهوری اسلامی ایران وب سایت شخصی خانم صاحب الزمانی .:: عطرنماز ::. بهشت دل انديشه قم راه ولایت سربازان آخرالزمان چاپ 5 ستاره پایگاه اطلاع رسانی سپاه عاشورا استان آذربایجان شرقی وبلاگ قرآنی تصاویر جدید حاج حامد شاکر نژاد بنیاد دعبل خزاعی پنل ارسال پیامک رایگان ایذه سلام انجمن بزرگ نیمباز گرگان پست ‌الکترونیک ایرانی 'چاپار' دانشجویان کارشناسی اطاق عمل اتصال ******************* Join پرندگان ایران ایران نامه پایگاه اطلاع رسانی دانشگاه نیوز ايمني- حفاظت دريايي- جستجو و نجات دريايي | سازمان بنادر و دریانوردی جنـبش پیامـکی +جهان 2014 ( ◠‿◠)+ اشک قلم سپهربلاگ سایت مشاغل ناصرون - رسانه مجازی جوانان مطالبه گر جنوب کشور ارزش های دفاع مقدس بیسیم چی عشق اول آخرم فقط خدا ☫ عَلِیٌّ وَلِیُّ الله ☫ اخبار فناوری اطلاعات شبکه دوستان بهشت من شبکه اجتماعی ادبیات جهان