پروفایل من
امیرحسین مومنی
تماس با من
نویسنده (های) وبلاگ
آرشیو وبلاگ
کیفیت در اجرای گفتمان‌های دینی را فدای کمیت آن نکنیم گفتگو با علیرضا زرقانی نویسنده: امیرحسین مومنی - سه‌شنبه ٢۸ دی ۱۳۸٩

 


 

کسب رتبه دوم در اجرای طرح گفتمان‌های دینی در سال 88 در میان استان‌های کشور با توجه به نحوه اجرای گفتمان‌ها، تعداد آن‌ها وهمچنین برگزاری کار گروه‌های آموزشی و نشست‌های فصلی اساتید بومی، بهانه‌ای شد تا با دبیراجرایی طرح گفتمان‌های دینی و رییس اداره فرهنگی و تبلیغ اداره کل تبلیغات اسلامی استان مازندران، علیرضا زرقانی گفتگویی را انجام دهیم.

 



امروزه فرهنگ دینی از موضوعات بسیار مهم و بحث برانگیز است، هم به‌جهت انقلاب اسلامی که ریشه‌های فرهنگی داشته و هم به‌جهت اینکه بعد از آن مورد تهاجم دشمنان قرار گرفته، با توجه به این موارد بگویید وضعیت فرهنگی جامعه را در حال حاضر چگونه ارزیابی می‌کنید؟

اگر بخواهیم وضعیت فرهنگی جامعه فعلی را در یک نگاه کلی بیان کنیم، به این موضوع پی می‌بریم که نظام جمهوری اسلامی ایران خودش را فرهنگ مدار می‌داند و نارضایتی از وضعیت فرهنگ دینی جامعه آن زمان، نفوذ فرهنگ غرب و بی بند و باری‌ها باعث شد که مردم در صحنه‌ها حاضر شده و این انقلاب عظیم را شکل دهند. مردم ایران که خودشان را پیرو و مطیع امام خمینی(ره) می‌دانستند و با سر لوحه قرار دادن شعارهای اساسی که امام در حوزه دین، فرهنگ و... بیان کرده بودند به حوزه انقلاب اسلامی ورود پیدا کردند و با رهبری امام راحل تحولی عظیم را به وجود آوردند. البته نباید فراموش کنیم که دشمنان نیز بیکار ننشستند و حاکم شدن بر ماهیت فرهنگ کشور‌ها و تزریق فرهنگ خودشان به سایر کشور‌ها اصلی‌ترین حوزه‌ای است که در حال فعالیت هستند و اهدافشان را در راستای آن دنبال می‌کنند.

با توجه به اینکه کشور ما کشوری اسلامی است و ما اسلام را در تمام زمینه‌ها از جمله در حوزه مسایل فرهنگی نیز صاحب‌نظر می‌دانیم و معتقد هستیم که فرهنگ ما باید بومی و مبنای فعالیت ما بر اساس ارزش‌های اسلامی باشد، بر این اساس انقلاب اسلامی ایران شکل گرفته، پیش رفته و به وضیعت کنونی خودش رسیده است. بعد از انقلاب در حوزه فرهنگ دینی کارهای بسیار اساسی انجام شده بود، و بعد از آن نیز در زمان جنگ، چون به هر حال ما جنگ را بر اساس ارزش‌های اسلامی خودمان پیش می‌بردیم و همین کار‌های فرهنگی تاثیر شایانی در روند شکل‌گیری فرهنگ اصیل ایرانی در جامعه داشت.

 

این وضعیت در مقایسه با گذشته بخصوص سال‌های بعد از انقلاب چگونه است؟ آیا مردم دین‌دارتر و معتقدتر به اسلام و احکام آن شده‌اند؟

اگر بخواهیم بررسی همه جانبه داشته باشیم و به این قضیه منصفانه نگاه کنیم باید اولاً اشراف کامل، تحقیقات و جامعه آماری دقیقی در اختیارمان باشد و ثانیاً نباید موارد منفی را آن چنان و بیش از حد بزرگ کنیم. مثلاً در رابطه با حجاب که یکی از بحث‌های مهم فرهنگی کشور است، اگر در یک خیابان 50 خانم محجبه رفت و آمد کنند خیلی عادی از کنار آن می‌گذریم اما اگر تنها چند نفر خانم بدحجاب مشاهده شود بیش از اندازه به آن می‌پردازیم و نسبت به آن حساس می‌شویم. انسان اگر بتواند نکات مثبت را در زندگی‌اش ببیند و به آنها توجه کند، در نتیجه می‌تواند کارهای بزرگی انجام دهد. من هم نظرم نسبت به این موضوع این است که در زمینه فرهنگی جامعه نمی‌خواهیم که موارد منفی و تاثیرات فرهنگ غرب را در مردم نبینیم اما به گونه‌ای هم نباید القاء کنیم که وضعیت را بحرانی جلوه دهیم و بیش از پیش به نکات منفی آن بپردازیم.

سال‌های بعد از جنگ، بین ارزش‌ها و فرهنگ اصیل انقلاب اسلامی ایران با وضعیت فرهنگی جامعه آن زمان فاصله‌ای احساس می‌شد ولی مدتی است که تقریباً این روند با رهبری مقام معظم رهبری یکنواخت شده و کارهای بسیار خوبی در زمینه فرهنگ دینی جامعه شکل گرفته است و ضمن اینکه باید بپذیریم که اشکالات عمده‌ای هم داریم که باید با برنامه‌ریزی دقیق مسئولین فرهنگی کشور خصوصاً شورای عالی انقلاب فرهنگی و شورای فرهنگ عمومی کشور با آسیب‌شناسی دقیق و توجه به فرهنگ‌های بومی کشور، آن‌ها را از بین ببریم. همچنین با توجه به رویکرد دولت دهم که رویکردی فرهنگی است، در وضعیت فعلی به این نتیجه می‌رسیم که حتما ضعف‌هایی موجود است که به این سمت حرکت می‌کنیم اما انشاءالله این ضعف‌ها آسیب‌شناسی خواهد شد و با امید به آینده و کار بیشتر در این حوزه شاهد ایرانی با فرهنگ اصیل انقلاب اسلامی خواهیم بود.

 

همان طور که خودتان گفتید رویکرد دولت کنونی، رویکردی فرهنگی است. با توجه به این موضوع و همچنین تنوع دستگاه‌های فرهنگی کشور و نوع فعالیت آنها، آینده فرهنگی کشور را چگونه تصور می‌کنید؟

تنوع دستگاه‌های فرهنگی در کشور را می‌توان از یک نظر مثبت دانست به این دلیل که عرصه رقابت ایجاد می‌شود و تنوع محصولات و فعالیت‌های فرهنگی نیز بیشتر می‌شود و انتخاب مردم هم که به کدام سمت گرایش پیدا کنند میسر می‌شود. به این صورت که به طور مثال فردی خواستار حضور در کلاس قرآن سازمان تبلیغات اسلامی است و شخص دیگری کلاس‌های اوقاف و یا وزارت فرهنگ و ارشاد را انتخاب می‌کند. اما یک نگاه دیگری که می‌توان به تنوع دستگاه‌های فرهنگی داشت این است که به هر حال دستگاه‌ها تکلیف خودشان را دقیقاً‌ نمی‌دانند و پاسخگوی خوبی به نیازهای فرهنگی جامعه نمی‌توانند باشند.

من معتقدم که در این عرصه شورای عالی انقلاب فرهنگی باید ورود جدی داشته باشد و وظایف دستگاه‌ها را که در کدام عرصه‌ چه فعالیتی داشته باشند را مشخص کند. و بعد از آن طی مدت مشخصی این مجموعه فرهنگی کشور ملزم به پاسخگویی باشد. به طور مثال در زمینه مبلغین مشخص شود که سازمان تبلیغات اسلامی باید امور مبلغین و اعزام را در دست بگیرد و بعد از 4 سال که زمان خوبی برای ارزیابی است مطالعه کنند که چه میزان سازمان تبلیغات اسلامی در امر ساماندهی، اعزام، حل مشکلات مبغلین، برگزاری کلاس‌های آموزشی و... موفق عمل کرده است یا مثلاً در عرصه‌های قرآنی، تشکل‌های دینی و... در این صورت سایر دستگاه‌ها که هر فعالیتی بخواهند در امور مبلغین انجام دهند باید با همکاری سازمان تبلیغات اسلامی و زیر نظر این ارگان باشد.

یا به عنوان مثال دیگر، شورای عالی انقلاب فرهنگی سازمان اوقاف را متولی مساجد کشور کند و مجدداً ارزیابی و توضیح عملکرد را فقط از این سازمان بخواهد و تمام فعالیت‌های مسجد، تحت نظر سازمان اوقاف و امور خیریه باشد. به نظر من تفکیک و تقسیم‌بندی حوزه کاری هرنهاد در کشور یکی از مهم‌ترین کارهایی است که شورای عالی انقلاب فرهنگی باید آن را انجام دهد و دستگاه‌ها را ملزم به پاسخگویی کند. یعنی دقیقاً مشخص کند که کدام دستگاه باید صرفاً در چه زمینه‌ای فعالیت کند و به مردم و مسئولین نظام پاسخگو باشد.

 

به نظر شما گفتمان‌های دینی، به عنوان یکی از مدل‌های جدید در تبلیغ دین چه تأثیری در پیشبرد اهداف فرهنگی کشور و ارتقاء سطح دانسته‌های دینی مردم دارد؟

یکی از فعالیت‌های عمده‌ای که سازمان تبلیغات اسلامی چند سالی است که در آن ورود پیدا کرده، برگزاری گفتمان‌های دینی جوان است. به نظر می‌رسد که طرح بسیار خوبی باشد هم در زمینه‌ای که ورود پیدا کرده هم اینکه بیشتر مربوط به جوانان است. روند کلی این طرح به این ترتیب است که دبیران گفتمانی به مدارس، مساجد و دانشگاه‌ها می‌روند و با پاسخگویی به شبهات جوانان و نوجوانان و برقراری ارتباط و گفت‌وگوی چهره به چهره بسیاری از مسائل و مشکلات آن‌ها را حل می‌کنند.

گفتمان‌ دینی بهترین روش تبلیغ دین است و انصافاً یکی از طرح‌های خوبی است که در کشور در حال انجام است و راه کاری است برای برون رفتن جوانان از مشکلاتی که در عرصه پاسخگویی به شبهات گرفتار آن هستند. حسن برگزاری گفتمان این است که استاد با استدلالات عقلی و به دور از ا حساسات پاسخ جوانان را می‌دهد و فرق اساسی آن با کلاس‌هایی که در مدراس تشکیل می‌شود این است که در مداس ارتباط دوسویه بین معلم و دانش‌آموز برقرار نمی‌شود اما در گفتمان این ارتباط به بهترین شکل برقرار می‌شود. برای اینکه این طرح ضربه نخورد باید آسیب‌شناسی انجام دهیم، مشکلات آن را بررسی و برطرف کنیم تا ان‌شاءالله گفتمان‌های دینی به روند رو به رشد و تأثیرگذار خود ادامه دهد.

 

در بحث آسیب‌شناسی گفتمان‌های دینی که به گفته رئیس سازمان تبلیغات اسلامی ضروری‌ترین اصل در اجرای گفتمان است، چه اقداماتی را در سطح استان انجام داده‌اید؟ آسیب‌های جدی و مهم استان را نیز نام ببرید؟

یکی از راه‌های آسیب‌شناسی که در زمینه گفتمان در پیش گرفته‌ایم این است که گروهی علمی تشکیل داده و سؤالات دانشجویان و دانش‌آموزان را در جلسات گفتمانی جمع‌بندی و موضوع بندی می‌کنیم و بر اساس فراوانی سؤالات آنها را استخراج کرده و آن را در قالب کتاب منتشر کرده‌ایم که شایان ذکر است این اقدام در اداره‌کل تبلیغات اسلامی استان مازندران و در گروه گفتمان دینی تحت عنوان سؤالات گفتمانی ویژه اساتید انجام شده است. همچنین می‌توان بعد از برگزاری جلسات گفتمان دینی و موضوعاتی که در آن جلسه مطرح می‌شود ارزیابی کرد که آیا نیازها، شبهات و خواسته‌های دانش‌آموز برطرف شده است یا خیر؟ در همین راستا و بر این مبنا فرم‌های نظرسنجی در جلسات را توزیع می‌کنیم و بر طبق آن رضایت مخاطب از جلسه و موضوع آن و همچنین محتوای پاسخ‌ به سوالات و دید مخاطب نسبت به عملکرد استاد مشخص می‌شود.

یکی دیگر از موضوعاتی که در بحث آسیب‌شناسی باید به آن ورود پیدا کنیم این است که عده‌ای افراد تحصیلکرده و فرهیخته به مدارس مناطق مختلف استان اعزام کنیم تا طی جلساتی که با دانش‌آموزان و صاحب‌نظران مدارس انجام می‌دهند، در بحث‌های کارشناسی ورود پیدا کنند، خواسته‌ها و معضلات مبهم آنان را شناسایی کنند تا بر آن مبنا بر روی موضوعات گفتمان‌های ویژه دانش‌آموزان مطالعه کنیم و آنها را برگزار کنیم. همچنین از موضوعات مهمی که در نشست فصلی اساتید بومی استان مازندران بحث، بررسی و تصمیم گیری شد این بود که جلسات گفتمان‌های دینی بر روی موضوعات جنگ نرم، مهارت‌های زندگی و اخلاق جوانان، آسیب‌های اجتماعی در عرصه‌های مختلف، عفاف و حجاب، زن و خانواده در اسلام و فرقه‌های انحرافی و نحله‌های نوظهور بیشتر مانور دهد و موضوعاتی که طبق نظرسنجی از نگاه دانش‌آموزان اهمیت بیشتری داشتند و برگزاری گفتمان بر طبق آن‌ها نیز در اولویت قرار گرفت، موضوع آسیب‌های اجتماعی جوانان، عفاف و حجاب به منزله ارتقاء جایگاه زن در جامعه، مهارت‌های زندگی و خانواده شایسته در اسلام بود.

 

 تاکنون چه فعالیت‌هایی را برای ارتقاء سطح دانش و بینش اساتید گفتمان‌های دینی و کسب مهارت‌های لازم در حوزه گفتمان دینی انجام داده‌اید؟

برای ارتقاء سطح علمی و مهارت گفتمانی اساتید، دو برنامه مشخص تدوین شده است. یکی نشست‌های فصلی اساتید است به این ترتیب که هر فصل اساتید گفتمان دینی طی نشست‌هایی تجربیات و مهارت‌های خودشان را به یکدیگر منتقل می‌کنند و برداشت‌های شخصی خودشان را از محتوای جلسات و نقاط ضعف و قوت طرح بیان می‌کنند. برنامه دیگر در این زمینه، کارگاه‌های مهارت‌های گفتمانی ویژه اساتید است، به این ترتیب که با حضور اساتید برجسته مانند دکتر توانایی، دانش مهارت‌های گفتمانی در این جلسات مطرح می‌شود و به نظر من بسیار موثر است.

برگزاری این کارگاه‌ها بسیار مفید است بخصوص برای اساتید بومی استان، آن طور که مشخص است گام خوبی در این زمینه برداشته شد اما کافی نیست. اگر این برنامه‌ها مستمر باشد، امید می‌رود سطح علمی اساتید بالا رود. همچنین برای اساتید نرم‌افزار پاسخ به سوالات از طریق تلفن همراه را فراهم کرده‌ایم به این صورت که اگر استادی حتی جواب یک سوال را نمی‌دانست و اندکی شک در پاسخ به آن داشت به راحتی می‌تواند از این نرم‌افزار استفاده کند و پاسخ را به مخاطب بدهد.

از دیگر فعالیت‌هایی که برای ارتقاء سطح علمی اساتید گفتمان دینی استان انجام داده‌ایم تشکیل یک کارگروه برای بررسی نقاط ضعف و قوت کار اساتید است.

 

ساختار و وظایف اصلی این کارگروه چیست؟

در کارگروه گفتمان دینی تعدادی از اساتید به صورت ثابت و متغیر از شهرهای مختلف استان حضور دارند و هدف اصلی ما از قراردادن اساتید ثابت و متغیر در کارگروه این است که اساتید ثابت در تمام جلسات هستند و در جریان کامل امور قرار می‌گیرند و از تجربیات خوبی هم برخوردار هستند و تعدادی از اساتید هم به صورت متغیر هستند که از هر منطقه در هر جلسه، اساتید مختلفی حضور می‌یابند تا با استفاده از نظرات کارشناسی خود برای ارتقاء سطح علمی اساتید و بکوشند و وضعیت بومی شهرستان را برای سایرین تشریح کنند تا بتوان برنامه‌‌ریزی دقیقی در طرح گفتمان دینی طراحی کرد.

همچنین گفتنی است که ارزیابی از وضعیت گفتمان‌های دینی در استان، رصد و پیش‌بینی مسائل و معضلات آینده و موضوعاتی که باید روی آنها وقت بیشتری گذاشته شود، آسیب‌شناسی گفتمانی و بررسی تخصصی ابعاد مختلف برگزاری گفتمان‌های دینی توسط دستگاه‌های دیگر دولتی و... از جمله مهم‌ترین فعالیت‌های کارگروه گفتمان دینی است.

 

 استان مازندران در اجرای طرح گفتمان‌های دینی در سطح کشور در سال 88 رتبه دوم را کسب کرده است. چه فعالیت‌هایی را در این راستا انجام داده‌اید و برای ادامه این روند موفقیت آمیز در سال جاری چه اقداماتی کرده‌اید؟

هر فعالیت موثری که در هر کجا انجام می‌شود ماحصل یک کار گروهی و با برنامه‌ریزی مشخص و از پیش تعیین شده است. در کسب این رتبه توسط استان مازندران عوامل زیادی دخیل بودند که باید از زحمات تک تک آنها قدردانی کنیم. مجموعه دبیران و اساتیدی که انصافاً وقت می‌گذارند و با وجود خیلی از مشکلات وظیفه‌شان را به بهترین شکل ممکن انجام می‌دهند. همچنین مسئولین و همکاران شهرستان در اداره کل تبلیغات اسلامی مازندران، مدیرکل استان و معاون فرهنگی ایشان و رؤسای ادارات و آموزش و پرورش و... دست به دست هم دادند تا توانستیم در طرح اجرای گفتمان‌ دینی گام‌های اساسی برداریم و در سال گذشته رتبه دوم را در سطح کشور کسب کنیم.

 ما سعی کرده‌ایم که کیفیت را فدای کمیت نکنیم. و در سطح استان مثلاً بجای برگزاری 700 گفتمان، آن را به 400 گفتمان با کیفیت بالا انجام دهیم و علاوه بر آن همیشه خلاقیت در کارهایمان را به عنوان یک اصل قرار داده‌ایم و فقط به اجرای ابلاغیه‌هایی که از طرف مرکز برای ما ارسال می‌شود بسنده نکرده‌ایم. من به شخصه یکی از عوامل موفقیت اداره کل تبلیغات اسلامی مازندران در کسب رتبه دوم اجرای طرح گفتمان دینی، انتشار نشریه گفتمان دینی می‌دانم که به صورت مستمر 5 سال است که مباحث مطروحه در کلاس‌ها را در این نشریه می‌آوریم و در اختیار دانش‌آموزان قرار می‌دهیم. در پاسخ به سؤال شما که فرمودید برای ادامه این روند موفقیت آمیز در سال آینده چه اقداماتی انجام داده‌اید باید بگویم که با توجه به نوع شرایط استان هنوز در برخی از دبیرستان‌ها گفتمان دینی برگزار نشده است و تلاش می‌کنیم که برای آنها نیز سرمایه‌گذاری کنیم و گفتمان‌ها را برگزار کنیم و آنها را به طو مستمر و با برنامه‌ریزی انجام دهیم. همچنین در زمینه ارتقاء دانش و مهارت اساتید گفتمانی در تلاش هستیم که خارج از ابلاغیه‌ها و دستورالعمل‌هایی که از مرکز برای ما ارسال می‌شود در این حوزه بیشتر وارد شویم و مربیان بومی خودمان را ارتقاء دهیم و ارزیابی مناسبی از آنها داشته باشیم. موضوع دیگری که در برنامه‌ریزی آینده‌مان قرار داده‌ایم این است که کتاب گفتمان دینی که جمع‌آوری شده از 15000 سئوالات مخاطبان و پاسخ اساتید است را در تیراژ بالا چاپ کرده و در اختیار جوانان و نوجوانان قرار دهیم.

 

-حرف آخر...

ضمن تشکر از همکاران در معاونت امور فرهنگی و تبلیغ سازمان تبلیغات اسلامی خصوصاً‌ آقای مزروعی دبیر اجرایی طرح گفتمان دینی، تقاضا دارم به این موضوع توجه ویژه‌ای داشته باشند که اگر طرحی شروع می‌شود و استمرار دارد پایان خوبی نیز داشته باشد و اگر قرار است که در طرح گفتمان دینی تغییری ایجاد شود باید همراه با کار کارشناسی و برنامه‌ریزی دقیق همراه باشد و نباید هیچگاه برای مخاطبین خود عادی شود. همچنین به دلیل ورود آموزش و پرورش به بحث گفتمان دینی و اینکه به هر حال فعالیت آنان نیز به پای ما نوشته خواهد شد، از مسئولان سازمان تبلیغات اسلامی تقاضا دارم که جلسه ای با مسئولان آموزش و پرورش ترتیب دهند و این مسئولیت را بر عهده یکی از این دستگاه‌ها قرار دهند. از دیگر همکاران در سایر استان‌ها تقاضا دارم در بحث برگزاری گفتمان‌های دینی بیشتر به کمیت بپردازند نه کیفیت و بالابردن تعداد گفتمان‌ها به هر حال اگر تعداد اجرای گفتما‌ن‌ها بالا برود، بعضاً‌این شائبه ایجاد می‌شود که سازمان تبلیغات اسلامی تنها به فکر افزایش آمار است.

 


لینک      نظرات ()      

مطالب اخیر
کلمات کلیدی وبلاگ
دوستان من
پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری پايگاه اطلاع رساني دفتر نماينده ولي فقيه در استان و امام جمعه بوشهر سازمان تبلیغات اسلامی صدا و سیماي جمهوري اسلامي ايران مركز بوشهر پايگاه داده هاي فرهنگي- ديني پایگاه اینترنتی حاج حامد شاکرنژاد واحد مرکزی خبر موسسه شميم نخلستان بوشهر و كانون قرآْن مسجد ابوالفضل علیه السلام دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آيت‌الله‌العظمی سيدعلی خامنه‌ای (مد‌ظله‌العالی) مؤسسه فرهنگي موعود شورای اسلامی شهر تهران شبکه آموزش سيما شبكه يك صدا و سيمای جمهوری اسلامی ايران شبكه جهاني جام جم رسانه بین الملل سیما آموزش نماز قرآن و عترت :: رادیو :: سرویس جهانی منتظرالمهدي مرکز جهانی اطلاع رسانی آل البیت علیه السلام مرکز جهانی اطلاع رسانی آل البیت علیه السلام 2 پايگاه تخصصى نهج البلاغه وابسته شميم انتظار خبرگزاری آينده روشن خبرگزاری قرآنی ايران كانون راهبردي، فرهنگي و آموزشی خیمه جامعه ی وبلاگ نویسان بوشهر تشكلهاي ديني و مراكز فرهنگي كشور 100 خاطره از شهدا || شهید چمران و ... جنبش عدالتخواه دانشجویی عصر انتظار دولت مهر آرشیو اخبار 20:30 یوزرنیم و پسورد نود 32 دنیای مجازی دانلود رایگان کتابهای کامپیوتری فقط عکس ..عکس ... عکس قالب های پرشین بلاگ جامعه ی وبلاگ نویسان بوشهر نسیــــــــم شمــال لغت نامه دهخدا گل آقا پایگاه مقاومت عاشقان ثارالله شیراز وب سایت امام خمینی ره آموزش نظامی پیامبر امید :: یا لثارات الحسین :: .::لاله های آسمانی::. پایگاه آموزشی خبری آی تی گل نرگس پایگاه آموزشی خبری آی تی گل نرگس دستمال آبی پایگاه عفاف و حجاب صفوف آهنین پارس تولز مرجع ابزار وبمستر ایران مرکز مشاوره ازدواج و خانواده من هنوز زنده ام باشگاه خبرنگاران جوان استان همدان کانون شاگردان شهداء استان بوشهر بچه های مشهد بسیجیان گمنام عطر ظهور پایگاه خبری دانشجویان دانشگاه آزاد کاشان عشق است خدا پایگاه مقاومت صاحب الزمان (عج) اردبیل پاینده باد جمهوری اسلامی ایران علمي فرهنگي عمار هرمزگان نوشته های ساکت ما و یاد ترانه یک گام تا رهایی تلنگر ماجراهای من ورایانه هبوط سروش 8 طاها نیوز طاها شیخیانی کلامی از فرزند کورش پایگاه اطلاع رسانی قاری امیرحسین توحیدی دفتر تمرین سید مهدی کمال آرا پرشین گیگ دکتر نادر چقاجردی .::. ايلام امروز ::. آکاایران ، آکا الکتریک ، آکاالکتریک كشتي كج ایستگاه صلواتی 2 ... خبرهای خبرگزاری ها و سایت ها ثبت سایت شما در فهرست سایتهای ایرانی پايگاه رسمي محمدرضا سرشار (رضا رهگذر) عشق - عقل - ایمان کامران نجف زاده - به نام آرام دل‌ها رو به جلو بچه حزب الهي هوانورد حرکت مداوم و رو به جلو با راهکارهای نوین سایت صنعت و دانش سازمان مدارس معارف اسلامي پایگاه اطلاع رسانی دفتر آیة الله العظمی مکارم شیرازی محمدکاظم روحانی نژاد خبرنگار صداوسیما جهاد فی سبیل الله بر دوش همه ماست صدا و نما ناگفته های من وتو به رنگ حقوق تيتر - ایمان ندومی دشتي ها هیأت مذهبی محبان اهلبیت علیهم السلام شهرستان بوشهر هیئت جوانان منتظر مراغه *بیت الزهرا حاج سیدعزیزحسینی دشتی (عمدة الاخیار) گلچین مطالب لوکس فارسی شناخت رهبری پیامک های ادبی - بیشه مقالات عمران ومعماری پایگاه گسترش آراء و اندیشه‌های حضرت امام خمینی رحمة الله علیه شیعه تم.:. قالب مذهبی امام روح الله وب سایت شهید گمنام منتظر... بچه‌های قلم پایگاه اینترنتی خورشید آل یاسین دانشجویان دانشگاه صنعتی کرمانشاه ایران نامه صلی الله علی الباكین الحسین روضه رضوان وب سایت شهید گمنام وبلاگ سیاسی مذهبی رهروان ولایت فجر آزادی - شهیدان زنده اند باولایت زنده ایم گیلان ، استان زیبای من کامران نجف زاده خبرنگارقلبهای ما نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در امور اهل سنت ایرانشهر وبلاگ رسانه فدائیان عشق با ولایت تا شهادت جهان اسلام پایگاه وب شبکه آموزش سیمای جمهوری اسلامی ایران وب سایت شخصی خانم صاحب الزمانی .:: عطرنماز ::. بهشت دل انديشه قم راه ولایت سربازان آخرالزمان چاپ 5 ستاره پایگاه اطلاع رسانی سپاه عاشورا استان آذربایجان شرقی وبلاگ قرآنی تصاویر جدید حاج حامد شاکر نژاد بنیاد دعبل خزاعی پنل ارسال پیامک رایگان ایذه سلام انجمن بزرگ نیمباز گرگان پست ‌الکترونیک ایرانی 'چاپار' دانشجویان کارشناسی اطاق عمل اتصال ******************* Join پرندگان ایران ایران نامه پایگاه اطلاع رسانی دانشگاه نیوز ايمني- حفاظت دريايي- جستجو و نجات دريايي | سازمان بنادر و دریانوردی جنـبش پیامـکی +جهان 2014 ( ◠‿◠)+ اشک قلم سپهربلاگ سایت مشاغل ناصرون - رسانه مجازی جوانان مطالبه گر جنوب کشور ارزش های دفاع مقدس بیسیم چی عشق اول آخرم فقط خدا ☫ عَلِیٌّ وَلِیُّ الله ☫ اخبار فناوری اطلاعات شبکه دوستان بهشت من شبکه اجتماعی ادبیات جهان