پروفایل من
امیرحسین مومنی
تماس با من
نویسنده (های) وبلاگ
آرشیو وبلاگ
سردار شهید رییسعلی دلواری در سپهر ایرانی Sepehr Irani نویسنده: امیرحسین مومنی - یکشنبه ۱ امرداد ۱۳٩۱

http://images.persianblog.ir/69907_IL5LMdvT.jpg


 

سپهر ایرانی: رئیس علی فرزند رییس محمد دلواری دلاورمرد، مبارز نامی، شهید راه آزادی، مجاهد شکست ناپذیر و سردار فداکار ایرانی به سال 1261 هجری شمسی در دلوار چشم به جهان گشود و در دوازدهم شهریور سال 1294 شمسی در سی و سه سالگی به شهادت رسید.

پدرش کدخدای دلوار بود (1) و فرزندش را تیراندازی و اسب سواری آموخت. رییس علی به آموزش علوم دینی روی آورد و چون به سن جوانی رسید در شجاعت و سخاوت شهره تنگستان بود.

رییس علی مالیاتی را که خوانین از مردم بی پناه و کشاورزان بی چیز می گرفتند برداشت.

او در عصر مشروطیت بیست و چهار سال بیشتر نداشت ولی در همین دوران جوانی به شجاعت و صدق و صفا و میهن دوستی شهره بود.

با کودتای لیاخوف روسی علیه مشروطه خواهان در 1326 ق، مجلس شورای ملی بمباران شد و بار دیگر دیکتاتوری محمدعلی شاه قاجار استقرار یافت، رئیسعلی به همراه سیدمرتضی علم الهدی اهرمی به مبارزه علیه استبداد صغیر پرداخت. (2)

به سال 1327 ق با یاری تفنگچیان تنگستانی، بوشهر را از عناصر مستبد وابسته به دربار محمدعلی شاه پاک کرد و اداره گمرک و انتظامات را به تصرف خود درآورد (3). این کار دلیران تنگستان بر انگلیسی ها که اداره گمرک را در اجاره داشتند گران آمد. آنان برای تضعیف هرچه بیشتر مشروطه خواهان و استمرار سلطه بر حیات اقتصادی و سیاسی ایران به جنگ با دلیران تنگستانی پرداختند و در این راه از دیگر خوانین جنوب ایران یاری جستند.

مستر چیک کنسول انگلیس در بوشهر گفت این دلواریها نان و خرما می خورند و این قدر نیرو دارند ما تحریم غذاییشان می کنیم، بنابراین نیم شب برای قطع نخل های باغ محمد هجوم می برند. باغبان به رییس علی خبر داد و او و یارانش حمله کردند. در این نبرد هفت ژنرال انگلیسی به اسارت در آمدند و سیزده ژنرال به هلاکت رسیدند. (4)

او با علما پیوند تنگاتنگی داشت، و خانه اش محل رسیدگی به امور مردم بود. خمس و زکات را از مردم می گرفت و برای علما می فرستاد.

وی برای جنگ با انگلیس نیز از علما فتوا گرفت. او سیدهاشم یکی از روحانیان منطقه دشتی را برای رسیدگی به امور مذهبی مردم و انجام مناسک و اعمال دینی به دلوار آورد.

شیخ علی آل عبدالجبار نیز از علمای طرفدار رییس علی در بوشهر بود.

روزی پیک انگلیس آمد، و پرچم بریتانیا را به او که در سکویی در حیاط خانه اش نشسته بود داد. پیک می گفت پرچم را بر سر در خانه ات نصب کن چون ما پیروز می شویم و روستای شما را آباد می کنیم.

رییس علی پیشنهاد انگلیس را نپذیرفت. پیک رفت، و رییس علی و یارانش خرما خوردند و هم پیمان شدند.

رییس علی نزد حاج سیدمحمدرضا تاجر کازرونی قرآن طلبید و چنین سوگند خورد:

ای کلام الله! گفتار مرا شاهد باش. من به تو سوگند یاد می کنم که اگر انگلیسی ها بخواهند بوشهر را تصرف کنند و به خاک وطن من تجاوز نمایند در مقام مدافعه برآیم و تا آخرین قطره خون من بر زمین نریخته است دست از جنگ و ستیز با آنان نکشم و اگر غیر از این رفتار کنم در شمار منکرین و کافرین به تو باشم و خدا و رسول از من بیزار شوند. (5)

قوای انگلیس درصدد حمله ای کوبنده به دلوار بود تا مقاومت مردم این شهر را در هم شکند. رییس علی پیرمردان و پیرزنان و کودکان را به کوه برد و شهر را تخلیه کرد. زنان تنگستانی هیچ گاه همسرانشان را تنها نگذاشتند چنان که خواهر و همسر رییس علی نیز همواره در خط اول مقاومت دوشادوش رییس علی می جنگیدند.

انگلیسی ها به دلوار هجوم آوردند و چون روستا را خالی یافتند، دیوانه وار شهر را زیر گلوله گرفتند. جای تیرهای آنان بر در و جای توپ در دیوار خانه رییسعلی هنوز برجای مانده است.

رییس علی و تفنگچی ها پس از این به انگلیسی ها حمله ور شدند و آنان را عقب راندند.

هنگامی که قوای اشغالگر انگلیس در رمضان سال 1333 ق، بوشهر را به تصرف خود درآوردند، شیخ محمدحسین مجتهد برازجانی، آیت الله بلادی، شیخ علی آل عبدالجبار، سیدمرتضی اهرمی علم الهدی و آیت الله سیدعبدالحسین لاری حکم جهاد علیه انگلیس دادند(6) رییس علی در کلات دو سری پناه گرفت، از روی تپه برای مردم سخن گفت و افراد را به جهاد فراخواند.

وی با شجاعت تمام راه پیشروی را بر آنان سد کرد و شکست های سنگینی بر آنان وارد آورد.

از یاران با وفای او باید به خالو حسین دشتی، ناصرخان، غضنفر السلطنه، علی بریمو، حسین خان چاکوتاهی مشهور به سردار اسلام و زائر خضر خان اهرمی مشهور به سالار اسلام اشاره داشت.(7)

خبر پیروزی های رییس علی همه را به وجد آورد به ویژه در شیراز و تهران غوغایی برپا شد و نقالان قهوه خانه ها به خواندن اشعاری درباره حماسه دلیران تنگستان پرداختند: (8)

دلیران دلوار به جنگ آورم

شکست از سپاه فرنگ آورم

قیام مردم تنگستان بر روی هم هفت سال به طول انجامید و در این مدت، دلیران تنگستان، دو هدف عمده را دنبال می کردند:

پاسداری از بوشهر، دشتستان و تنگستان به عنوان منطقه سکونت خود.

جلوگیری از نفوذ قوای بیگانه به درون سرزمین ایران و دفاع از استقلال وطن.

رییس علی همواره می گفت ما نمی جنگیم که چیزی را به دست آوریم می جنگیم که چیزی را از دست ندهیم.

رئیس علی و یارانش پابرهنه بودند و سلاح پیشرفته ای نداشتند ولی انگلیسیها هیچ گاه نتوانستند در برابر اینان کاری از پیش ببرند. در شب دوازدهم شهریور 1294 ش برابر با بیست و سه شوال 1333 ق و سوم سپتامبر 1915 م هنگامی که رئیس علی در محلی به نام تنگک صفر، قصد شبیخون به قوای انگلیس را داشت، از پشت مورد هدف گلوله یکی از همراهان خائن قرار گرفت، همان گونه که بر خاک می افتاد فریاد کشید: تنگستانی ها و دشتستانی ها من رفتم ولی میان شما تفرقه نیفتد.

نام قاتل رییس علی برای چند تن روشن بود ولی زائر محمد پدر رییس علی که در پشت جبهه به مبارزان کمک می رساند از قصاص خودداری ورزید و گفت: برادرکشی ممنوع است، من حاضرم دخترم را به قاتل رییس علی بدهم.

این گونه بود که دلوار از یک جنگ داخلی بر حذر ماند.

از این پس زائر محمد را معین الاسلام و شجاع الدین خواندند. (9)

پس از شهادت رییس علی مجلس ختم بزرگی در مسجد وکیل شیراز، اراک و تهران برپا شد.

به تهران خبر رفت تا بهبهان

بشد کشته آن شیر دلواریان

تمام ایران به آه و فغان

عزاداری شیرمرد زمان (10)

با شهادت رییس علی، ضربه بزرگی بر جنبش چریکی جنوب ایران وارد آمد ولی با نگاهی دیگر شهادت او جان تازه ای به کالبد آزادی خواهان دمید تا آن جا که پلیس جنوب ایران شکل گرفت.

پیکر رییس علی را در گورک سادات غسل دادند، و سپس در امام زاده کل بند به خاک سپردند. انگلیسی ها می خواستند جسدش را کالبدشکافی کنند بنابراین چون خطر نبش قبر و دزدیدن جنازه اش می رفت چند شبه قبر برایش ساختند. سپس پیکر او بنابر وصیت خود او به نجف اشرف برده شد و در وادی السلام به خاک رفت.

سران مجاهد پس از شهادت رییس علی طی یک حمله سراسری به بوشهر، تلفات زیادی را بر قوای انگلیس وارد آوردند ولی بسیاری از نیروهای خودی نیز زخمی شدند و یا به شهادت رسیدند. دولت بریتانیا که ادامه این وضع را به زیان خود می دید در ذی حجه همان سال 1333ق احمدخان دریابیگی را به حکومت بوشهر گمارد. این گونه حکومت مستقیم انگلیسی ها بر بوشهر پایان گرفت و یک ایرانی طرفدار سیاست انگلیسی ها روی کار آمد.

امروز نام میدان و خیابانی در بوشهر، پل روگذری در ورودی دلوار و میدان و خیابانی در دلوار به نام رییس علی خوانده می شود. مجسمه رییس علی در میدان رییس علی در بوشهر، میدان رییس علی در دلوار و خانه او در دلوار به چشم می خورد (11).

رییس علی تنها پسری به نام بهادر از خود به یادگار نهاد که او را بهادرالسلطان لقب دادند. بهادر نیز تنها دختری به نام گلندام شهیدی از خویش به جای گذارد. گلندام خانم هنوز در قید حیات است. او به سال 1370 خانه شهید رییس علی را به مردم ایران هدیه کرد که به شماره 1943 به ثبت آثار ملی رسید. هم اکنون پرویز توانایی فرزند گلندام خانم و نتیجه رییس علی، ریاست موزه شهید دلواری را برعهده دارد.

رییس علی دلواری خانه خود را در دلوار نو در نزدیکی دلباز یا دلوار کهنه در زمینی به مساحت 3780 متر مربع بنا کرده بود. شیوه معماری همجون خانه های بنی هاشم است البته اکنون درهای میان اتاق ها را برداشته اند. دیوار اصلی از سنگ است که از کوهی در همان نزدیکی آورده اند. سپس مخلوطی از گچ و خاک و سنگ روی آن کشیده اند که به آن سه گر می گویند. در سقف ها چندل و حصیر به کار رفته است.

بر سر در خانه نوشته اند:

ز تیغ شیر خدا چون رواج شرع نبی شد

از این سبب به همه مسلمین رییس علی شد

شهر محرم الحرام 1333 ق

 

سپس دو شیر با دسته گل دیده می شود که زیر آن نوشته اند:

گشاده باد این درگاه

به حق اشهد ان لا اله الا الله

یا مفتح الابواب

در اتاق نخست که محل نشست سران قیام بوده است یکی از صحنه های جلسات را بازسازی کرده اند. تندیس شهید رییس علی دلواری، آیت الله بلادی، خالو حسین دشتی، حیدرغلام و غلام شاه حیدر، به صورت نشسته اند، عالی وزن و حاج علو نیز دو محافظ جلسه ایستاده اند. آیت الله سیدعبدالله مجتهد بلادی بوشهری ساکن بوشهر بود(12) و رییس علی را در حرکت هایش بر ضد انگلیس یاری می داد. (13)

در شانزده اتاق دیگر بخشی از ابزارآلاتی که رییس علی از انگلیسی ها به غنیمت گرفته و وسایلی که با آن ها به دفاع از میهن پرداخته به نمایش گذاشته شده است.(14) ازجمله تفنگ میجر است، رییس علی میجر وینتل انگلیسی را به هلاکت رساند و سلاحش را غنیمت گرفت. از این رو این سلاح را میجر نامیدند.

در فروردین ماه سال 1373 کنگره هشتادمین سالگرد شهادت سردار دریا رییس علی دلواری به همت مردم استان بوشهر در سالن جهاد سازندگی برگزار شد.

در این مراسم حجت الاسلام مسیح مهاجری مشاور رییس جمهور، امراللهی معاون رییس جمهور، عبدالرحمن ندیمی بوشهری استاندار، حجت الاسلام فاضل فردوسی نماینده ولی فقیه و امام جمعه بوشهر و نمایندگان مردم شریف بوشهر در مجلس شورا شرکت جستند.

دکتر یعقوب آژند، دکتر اسماعیل رضوانی و دکتر ناصر تکمیل همایون جزء هیات رییسه این همایش بودند.

مجموعه مقالات کنگره به سال 1377 از سوی وزارت ارشاد به چاپ رسید که در آن مقالاتی از دکتر سیدجعفر حمیدی، سیدعلی میرشریفی، محمدباقر وثوقی از دانشگاه تهران، دکتر عبدالکریم مشایخی، دکتر تنهاتن ناصری، دکتر عبدالحسین شاهکار، دکتر ایرج نبی پور از دانشگاه علوم پزشکی شیراز، عبدالمجید زنگویی، سیدابوالقاسم فروزانی از گروه تاریخ دانشگاه شیراز، موسی مطهری زاده، حمید اسدپور از دانشگاه آزاد بوشهر، دکتر سیداحمد حسینی کازرونی، دکتر علی بیگدلی از دانشگاه شهید بهشتی و افشین پرتو از رشت به چشم می خورد.

 

فهرست منابع

1. تحلیلی بر زندگی رییس علی دلواری، غلامرضا حاجی نژاد، بوشهر: شروه، 1371.

2. دلیران تنگستانی، محمدحسین رکن زاده آدمیت، تهران: اقبال، 1354.

3. مجموعه مقالات کنگره بزرگداشت هشتادمین سال شهادت ریسعلی دلواری، تهران: وزارت ارشاد، چاپ نخست 1377، ص 46.

4. این جا دلوار است، تهیه کننده و کارگردان: علی احمدنیا، اسفند 1390.

5. نهضت روحانیون ایران، علی دوانی، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1377، ج 1، ص 285.

6. فرهنگ جامع تاریخ ایران، عباس قدیانی، تهران: آرون، چاپ ششم 1387، ج 1، ص 58.

7. خالوحسین بردخونی، سیدقاسم یاحسینی، بوشهر: اداره ارشاد، 1373.

8. ایران در جنگ بزرگ، احمدعلی سپهر، تهران: بانک ملی ایران، چاپ اول 1336، ص 79.

9. رییس علی دلواری، تجاوز نظامی بریتانیا و مقاومت جنوب، سیدقاسم یاحسینی، تهران: مرکز، چاپ اول 1376، ص 54.

10. منظومه حماسه رییس علی دلواری، سیدمحمد مضطر، به کوشش محمد دادفر، بوشهر: اداره ارشاد، 1373، ص 87.

11. تحقیقات محمدرضا زادهوش در دلوار، نوروز 1391.

12. نگاهی به زندگی و مبارزات آیت الله سیدعبدالله بلادی بوشهری، سیدقاسم یاحسینی، بوشهر: اداره ارشاد، 1372.

13. لوایح و سوانح سیدعبدالله بلادی، به کوشش سیدقاسم یاحسینی، بوشهر: مرکز مطالعات بوشهرشناسی، 1373.

14. راهنمای موزه شهید رییس علی دلواری، میراث فرهنگی بوشهر.

 

 

 اصفهان آن لاین

لینک      نظرات ()      

مطالب اخیر
کلمات کلیدی وبلاگ
دوستان من
پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری پايگاه اطلاع رساني دفتر نماينده ولي فقيه در استان و امام جمعه بوشهر سازمان تبلیغات اسلامی صدا و سیماي جمهوري اسلامي ايران مركز بوشهر پايگاه داده هاي فرهنگي- ديني پایگاه اینترنتی حاج حامد شاکرنژاد واحد مرکزی خبر موسسه شميم نخلستان بوشهر و كانون قرآْن مسجد ابوالفضل علیه السلام دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آيت‌الله‌العظمی سيدعلی خامنه‌ای (مد‌ظله‌العالی) مؤسسه فرهنگي موعود شورای اسلامی شهر تهران شبکه آموزش سيما شبكه يك صدا و سيمای جمهوری اسلامی ايران شبكه جهاني جام جم رسانه بین الملل سیما آموزش نماز قرآن و عترت :: رادیو :: سرویس جهانی منتظرالمهدي مرکز جهانی اطلاع رسانی آل البیت علیه السلام مرکز جهانی اطلاع رسانی آل البیت علیه السلام 2 پايگاه تخصصى نهج البلاغه وابسته شميم انتظار خبرگزاری آينده روشن خبرگزاری قرآنی ايران كانون راهبردي، فرهنگي و آموزشی خیمه جامعه ی وبلاگ نویسان بوشهر تشكلهاي ديني و مراكز فرهنگي كشور 100 خاطره از شهدا || شهید چمران و ... جنبش عدالتخواه دانشجویی عصر انتظار دولت مهر آرشیو اخبار 20:30 یوزرنیم و پسورد نود 32 دنیای مجازی دانلود رایگان کتابهای کامپیوتری فقط عکس ..عکس ... عکس قالب های پرشین بلاگ جامعه ی وبلاگ نویسان بوشهر نسیــــــــم شمــال لغت نامه دهخدا گل آقا پایگاه مقاومت عاشقان ثارالله شیراز وب سایت امام خمینی ره آموزش نظامی پیامبر امید :: یا لثارات الحسین :: .::لاله های آسمانی::. پایگاه آموزشی خبری آی تی گل نرگس پایگاه آموزشی خبری آی تی گل نرگس دستمال آبی پایگاه عفاف و حجاب صفوف آهنین پارس تولز مرجع ابزار وبمستر ایران مرکز مشاوره ازدواج و خانواده من هنوز زنده ام باشگاه خبرنگاران جوان استان همدان کانون شاگردان شهداء استان بوشهر بچه های مشهد بسیجیان گمنام عطر ظهور پایگاه خبری دانشجویان دانشگاه آزاد کاشان عشق است خدا پایگاه مقاومت صاحب الزمان (عج) اردبیل پاینده باد جمهوری اسلامی ایران علمي فرهنگي عمار هرمزگان نوشته های ساکت ما و یاد ترانه یک گام تا رهایی تلنگر ماجراهای من ورایانه هبوط سروش 8 طاها نیوز طاها شیخیانی کلامی از فرزند کورش پایگاه اطلاع رسانی قاری امیرحسین توحیدی دفتر تمرین سید مهدی کمال آرا پرشین گیگ دکتر نادر چقاجردی .::. ايلام امروز ::. آکاایران ، آکا الکتریک ، آکاالکتریک كشتي كج ایستگاه صلواتی 2 ... خبرهای خبرگزاری ها و سایت ها ثبت سایت شما در فهرست سایتهای ایرانی پايگاه رسمي محمدرضا سرشار (رضا رهگذر) عشق - عقل - ایمان کامران نجف زاده - به نام آرام دل‌ها رو به جلو بچه حزب الهي هوانورد حرکت مداوم و رو به جلو با راهکارهای نوین سایت صنعت و دانش سازمان مدارس معارف اسلامي پایگاه اطلاع رسانی دفتر آیة الله العظمی مکارم شیرازی محمدکاظم روحانی نژاد خبرنگار صداوسیما جهاد فی سبیل الله بر دوش همه ماست صدا و نما ناگفته های من وتو به رنگ حقوق تيتر - ایمان ندومی دشتي ها هیأت مذهبی محبان اهلبیت علیهم السلام شهرستان بوشهر هیئت جوانان منتظر مراغه *بیت الزهرا حاج سیدعزیزحسینی دشتی (عمدة الاخیار) گلچین مطالب لوکس فارسی شناخت رهبری پیامک های ادبی - بیشه مقالات عمران ومعماری پایگاه گسترش آراء و اندیشه‌های حضرت امام خمینی رحمة الله علیه شیعه تم.:. قالب مذهبی امام روح الله وب سایت شهید گمنام منتظر... بچه‌های قلم پایگاه اینترنتی خورشید آل یاسین دانشجویان دانشگاه صنعتی کرمانشاه ایران نامه صلی الله علی الباكین الحسین روضه رضوان وب سایت شهید گمنام وبلاگ سیاسی مذهبی رهروان ولایت فجر آزادی - شهیدان زنده اند باولایت زنده ایم گیلان ، استان زیبای من کامران نجف زاده خبرنگارقلبهای ما نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در امور اهل سنت ایرانشهر وبلاگ رسانه فدائیان عشق با ولایت تا شهادت جهان اسلام پایگاه وب شبکه آموزش سیمای جمهوری اسلامی ایران وب سایت شخصی خانم صاحب الزمانی .:: عطرنماز ::. بهشت دل انديشه قم راه ولایت سربازان آخرالزمان چاپ 5 ستاره پایگاه اطلاع رسانی سپاه عاشورا استان آذربایجان شرقی وبلاگ قرآنی تصاویر جدید حاج حامد شاکر نژاد بنیاد دعبل خزاعی پنل ارسال پیامک رایگان ایذه سلام انجمن بزرگ نیمباز گرگان پست ‌الکترونیک ایرانی 'چاپار' دانشجویان کارشناسی اطاق عمل اتصال ******************* Join پرندگان ایران ایران نامه پایگاه اطلاع رسانی دانشگاه نیوز ايمني- حفاظت دريايي- جستجو و نجات دريايي | سازمان بنادر و دریانوردی جنـبش پیامـکی +جهان 2014 ( ◠‿◠)+ اشک قلم سپهربلاگ سایت مشاغل ناصرون - رسانه مجازی جوانان مطالبه گر جنوب کشور ارزش های دفاع مقدس بیسیم چی عشق اول آخرم فقط خدا ☫ عَلِیٌّ وَلِیُّ الله ☫ اخبار فناوری اطلاعات شبکه دوستان بهشت من شبکه اجتماعی ادبیات جهان