پروفایل من
امیرحسین مومنی
تماس با من
نویسنده (های) وبلاگ
آرشیو وبلاگ
میدانی زیبا و کهن / نوید نوربخش / استان اصفهان نویسنده: امیرحسین مومنی - سه‌شنبه ٢٠ اردیبهشت ۱۳٩٠

 

http://iranpanjare.persiangig.com/www.iranpanjare.blogfa.com/esfahan/esfahan/nagshe%20jahan/480x360/iran-esfahan-medan%20emam-pic%20001.jpg

 



نگاهی به معماری میدان نقش جهان اصفهان


میدان نقش جهان یا میدان امام، مجموعه ی بزرگی از ساختمان های دوره ی صفوی در شهر اصفهان است.

تاریخچه:

پیش از آن که شهر اصفهان به عنوان پایتخت ایران در دوران صفوی برگزیده شود در این میدان باغی گسترده وجود داشته است به نام «نقش جهان» و در کتاب تاریخ عالم آرای عباسی، ذکری از میدان نقش جهان آمده است. به هر حال پیش از احداث میدان به شکل فعلی، حداقل بخشی از باغ نقش جهان به نام میدان معروف بوده است.

منابع گوناگونی دیگر، بنا به شکل فعلی را در دوره ی سلطنت شاه عباس اول و به سال 1011 هجری قمری مربوط دانسته اند. ولی به هر حال در سال 1004 هجری قمری، جایگاهی به نام میدان نقش جهان در بخشی از باغ وجود داشته است.

ابنیه ی پیرامونی:

در پیرامون میدان، مشهورترین و عظیم ترین بناهای تاریخی اصفهان مانند مسجد امام یا مسجد جامع عباسی (در ضلع جنوبی) مسجد شیخ لطف ا... (در ضلع شرقی)، عمارت عالی قاپو (ضلع غربی) و سر در بازار قیصریه (ضلع شمالی) ساخته شده است. اطراف میدان را چهار بازار بزرگ احاطه کرده است. عایدات چهار بازار اطراف میدان، در سال 1017 قمری وقف چهارده معصوم شده است.

غیر از ابنیه ای که اکنون موجودند بناهای دیگری نیز در میدان نقش جهان وجود داشته که به تدریج کاربرد خود را از دست داده و از میان رفته اند. عمارت ساعت (که به کلی تخریب و بنای مسجد شیخ لطف الله به جای آن ساخته شد)، سرستون های مرمرین که احتمالا از تخت جمشید شیراز به اصفهان آمده بودند. (یکی به چهلستون و دیگری به موزه ایران باستان تهران منتقل شدند)، 110 عراده توپ اسپانیایی غنیمت فتح جزیره ی هرمز به وسیله ی امامقلی خان و میله قپق به ارتفاع چهل متر در مرکز میدان (که امروزه به کلی از بین رفته است) از آن جمله اند.

مسجد امام: در طی دوران صفوی ساخته شده و از بناهای مهم معماری اسلامی ایران به شمار می رود. این بنا شاهکاری جاویدان از معماری، کاشی کاری و نجاری در قرن یازدهم هجری قمری است.

ساخت این مسجد که در ضلع جنوبی میدان امام قرار دارد در سال 1020 هجری قمری به فرمان شاه عباس اول در بیست و چهارمین سال حکومت وی شروع شد و تزئینات و الحاقات آن در دوره ی جانشینان او به اتمام رسیده است.

معمار آن استاد علی اکبر اصفهانی و ناظر ساختمان محب علی بیک ا... بوده اند خوشنویسانی چون علی رضا عباسی، عیدالباقی تبریزی، محمدرضا امامی، محمد صالح امامی در آن کتیبه نگاری کرده اند.

این بنا نمایان گر اوج یک هزار سال مسجد سازی ایرانی است. سنت های شکل دهی، آرمان ها، شعائر و مفاهیم دینی، نقشه که از انواع قدیم تر و ساده تر به آرامی کمال یافته، عناصر بزرگ ساختمانی و تزئینات، همه در این مسجد با عظمت و شکوهی که آن را در شمار بزرگ ترین بناهای جهان قرار داده تحقق و یگانگی یافته است.

عمارت عالی قاپو: عالی قاپو به ترکی به معنی «دروازه عالی» ساختمانی است که در واقع درب ورودی دولتخانه ی صفوی بوده است و در ابتدا شکلی ساده داشت و در اصل ساختمانی متعلق به دوره ی تیموری بوده است. به مرور زمان و در طول سلطنت شاه عباس، طبقاتی به آن افزوده شد و در زمان شاه عباس دوم نیز ایوان ستون دار به آن اضافه شد.

 این بنا در ضلع غربی میدان و روبروی مسجد شیخ لطف ا... واقع شده است. ارتفاع آن 48 متر است و 7 طبقه دارد که با راه پله های مارپیچی می توان به آن رسید. آن چه عالی قاپو را در شمار آثار باشکوه و بسیار نفیس قرار داده است، مینیاتورهای هنرمند معروف رضا عباسی و گچ بری های آخرین طبقه بنا است که تالار آن به «اتاق موسیقی»یا «اتاق صوت» نیز معروف است.

مسجد شیخ لطف ا....: این مسجد که در 1602- 1619 میلادی ساخته شده، یکی از مسجدهای تاریخی و شناخته شده شهر اصفهان است. این مسجد شاهکاری از معماری و کاشی کاری قرن یازدهم هجری قمری است که به فرمان شاه عباس اول در مدت هجده سال بنا شده و معمار و بنای مسجد استاد محمدرضا اصفهانی بوده است. تزئینات کاشی کاری آن در داخل ازاره ها به بالا همه از کاشی های معرق پوشیده شده است. باستان شناسان خارجی در مورد عظمت معماری این مسجد گفته اند:

«به سختی می توان این بنا را محصول دست بشر دانست.» شماری از کاشی کاری های معرق درون و بیرون گنبد و کتیبه های خط ثلث آن به خط علی رضا تبریزی عباسی است.

این مسجد به علت این که مناره و شبستان ورودی (حیاط) ندارد و همچنین ورودی آن پله می خورد متمایز از سایر مساجد می باشد.

سردر قیصریه: این سردر را قیصریه می نامند از آن جهت که آن را از روی نمونه ی یکی از بناهای شهر قیصریه در آسیای صغیر (ترکیه امروزی) ساخته اند.

سردری عالی با تزئینات آجری چینی. نقاشی های موجود در سر در شامل تصویر جنگ با ازبکان، تصاویری از زنان و مردان اروپایی، دولچکی کاشی کاری که صحیح و سالم است و تصویر تیر اندازی را با سر انسان و تنه ببر یا شیر و دم اژدها نشان می دهد و می تواند همواره نشانه ی مخصوص شناسایی این شهر افسانه ایی دنیا باشد.

ساختمان آن در زمان شاه عباس اول به اتمام رسیده است و معمار آن استاد علی اکبر اصفهانی بوده است. سردر بنای عظیم قیصریه مهم ترین و با عظمت ترین دروازه ورودی شهر صفوی اصفهان بوده که از طریق بازار بزرگ قیصریه قسمت اصفهان جدید را به شهر سلجوقی (میدان کهنه آن روزگار) متصل می کرده است.

بر سردر چند تابلوی نقاشی مشاهده می شود که برخی از آن ها اروپایی های مقیم دربار اصفهان در آن روزگار را نشان می دهد. تابلوی دیگر نیز شکارگاه سلطنتی است. متاسفانه این نقاشی ها که اثر رضا عباسی است به علت مجاورت با هوای آزاد و برودت و گرمای هوا آسیب فراوان دیده اند.

این میدان در سده ی یازدهم هجری قمری (سده هفدهم میلادی) یکی از بزرگ ترین میدان های جهان بوده است و در دوره ی شاه عباس و جانشینان او محل بازی چوگان، رژه ی ارتش، چراغانی و محل نمایش های گوناگون بوده است.

 دو دروازه ی سنگی چوگان از آن دوره هنوز در میدان باقی است که از انجام ورزش چوگان در آن دوره حکایت می کند. این میدان هم چنین محل برگزاری جعبه بازارهای عظیم بوده است. یکی از اولین مراسم رسمی که در این میدان برگزار شده است بازگشت پیروزمندانه ی امامقلی خان از فتح جزیره ی هرمز به پایتخت (اصفهان) بوده است.

اهمیت: شرح مفصل این میدان را جهان گردان نامدار اروپایی مانند شوالیه شاردن فرانسوی، تاورنیه، پی یترو دولاواله، سانسون انگلبرت کمیفر و دیگران که در روزگار صفوی از پایتخت ایران دیدن کرده اند به دست دادند. شاردن فرانسوی که از بخش بزرگی از اروپا بازدید نموده است آن را زیباترین میدان دنیا می دانسته است.

بر در مسجد امام نوشته شده است:

(فکر تاریخ کرد راغب و گفت/ شد در کعبه در صفاهان باز) که با محاسبه ی حروف ابجد مصراع دوم این شعر تاریخ اتمام ساخت این مسجد 1046 هجری قمری به دست می آید.

 


لینک      نظرات ()      

مطالب اخیر
کلمات کلیدی وبلاگ
دوستان من
پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری پايگاه اطلاع رساني دفتر نماينده ولي فقيه در استان و امام جمعه بوشهر سازمان تبلیغات اسلامی صدا و سیماي جمهوري اسلامي ايران مركز بوشهر پايگاه داده هاي فرهنگي- ديني پایگاه اینترنتی حاج حامد شاکرنژاد واحد مرکزی خبر موسسه شميم نخلستان بوشهر و كانون قرآْن مسجد ابوالفضل علیه السلام دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آيت‌الله‌العظمی سيدعلی خامنه‌ای (مد‌ظله‌العالی) مؤسسه فرهنگي موعود شورای اسلامی شهر تهران شبکه آموزش سيما شبكه يك صدا و سيمای جمهوری اسلامی ايران شبكه جهاني جام جم رسانه بین الملل سیما آموزش نماز قرآن و عترت :: رادیو :: سرویس جهانی منتظرالمهدي مرکز جهانی اطلاع رسانی آل البیت علیه السلام مرکز جهانی اطلاع رسانی آل البیت علیه السلام 2 پايگاه تخصصى نهج البلاغه وابسته شميم انتظار خبرگزاری آينده روشن خبرگزاری قرآنی ايران كانون راهبردي، فرهنگي و آموزشی خیمه جامعه ی وبلاگ نویسان بوشهر تشكلهاي ديني و مراكز فرهنگي كشور 100 خاطره از شهدا || شهید چمران و ... جنبش عدالتخواه دانشجویی عصر انتظار دولت مهر آرشیو اخبار 20:30 یوزرنیم و پسورد نود 32 دنیای مجازی دانلود رایگان کتابهای کامپیوتری فقط عکس ..عکس ... عکس قالب های پرشین بلاگ جامعه ی وبلاگ نویسان بوشهر نسیــــــــم شمــال لغت نامه دهخدا گل آقا پایگاه مقاومت عاشقان ثارالله شیراز وب سایت امام خمینی ره آموزش نظامی پیامبر امید :: یا لثارات الحسین :: .::لاله های آسمانی::. پایگاه آموزشی خبری آی تی گل نرگس پایگاه آموزشی خبری آی تی گل نرگس دستمال آبی پایگاه عفاف و حجاب صفوف آهنین پارس تولز مرجع ابزار وبمستر ایران مرکز مشاوره ازدواج و خانواده من هنوز زنده ام باشگاه خبرنگاران جوان استان همدان کانون شاگردان شهداء استان بوشهر بچه های مشهد بسیجیان گمنام عطر ظهور پایگاه خبری دانشجویان دانشگاه آزاد کاشان عشق است خدا پایگاه مقاومت صاحب الزمان (عج) اردبیل پاینده باد جمهوری اسلامی ایران علمي فرهنگي عمار هرمزگان نوشته های ساکت ما و یاد ترانه یک گام تا رهایی تلنگر ماجراهای من ورایانه هبوط سروش 8 طاها نیوز طاها شیخیانی کلامی از فرزند کورش پایگاه اطلاع رسانی قاری امیرحسین توحیدی دفتر تمرین سید مهدی کمال آرا پرشین گیگ دکتر نادر چقاجردی .::. ايلام امروز ::. آکاایران ، آکا الکتریک ، آکاالکتریک كشتي كج ایستگاه صلواتی 2 ... خبرهای خبرگزاری ها و سایت ها ثبت سایت شما در فهرست سایتهای ایرانی پايگاه رسمي محمدرضا سرشار (رضا رهگذر) عشق - عقل - ایمان کامران نجف زاده - به نام آرام دل‌ها رو به جلو بچه حزب الهي هوانورد حرکت مداوم و رو به جلو با راهکارهای نوین سایت صنعت و دانش سازمان مدارس معارف اسلامي پایگاه اطلاع رسانی دفتر آیة الله العظمی مکارم شیرازی محمدکاظم روحانی نژاد خبرنگار صداوسیما جهاد فی سبیل الله بر دوش همه ماست صدا و نما ناگفته های من وتو به رنگ حقوق تيتر - ایمان ندومی دشتي ها هیأت مذهبی محبان اهلبیت علیهم السلام شهرستان بوشهر هیئت جوانان منتظر مراغه *بیت الزهرا حاج سیدعزیزحسینی دشتی (عمدة الاخیار) گلچین مطالب لوکس فارسی شناخت رهبری پیامک های ادبی - بیشه مقالات عمران ومعماری پایگاه گسترش آراء و اندیشه‌های حضرت امام خمینی رحمة الله علیه شیعه تم.:. قالب مذهبی امام روح الله وب سایت شهید گمنام منتظر... بچه‌های قلم پایگاه اینترنتی خورشید آل یاسین دانشجویان دانشگاه صنعتی کرمانشاه ایران نامه صلی الله علی الباكین الحسین روضه رضوان وب سایت شهید گمنام وبلاگ سیاسی مذهبی رهروان ولایت فجر آزادی - شهیدان زنده اند باولایت زنده ایم گیلان ، استان زیبای من کامران نجف زاده خبرنگارقلبهای ما نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در امور اهل سنت ایرانشهر وبلاگ رسانه فدائیان عشق با ولایت تا شهادت جهان اسلام پایگاه وب شبکه آموزش سیمای جمهوری اسلامی ایران وب سایت شخصی خانم صاحب الزمانی .:: عطرنماز ::. بهشت دل انديشه قم راه ولایت سربازان آخرالزمان چاپ 5 ستاره پایگاه اطلاع رسانی سپاه عاشورا استان آذربایجان شرقی وبلاگ قرآنی تصاویر جدید حاج حامد شاکر نژاد بنیاد دعبل خزاعی پنل ارسال پیامک رایگان ایذه سلام انجمن بزرگ نیمباز گرگان پست ‌الکترونیک ایرانی 'چاپار' دانشجویان کارشناسی اطاق عمل اتصال ******************* Join پرندگان ایران ایران نامه پایگاه اطلاع رسانی دانشگاه نیوز ايمني- حفاظت دريايي- جستجو و نجات دريايي | سازمان بنادر و دریانوردی جنـبش پیامـکی +جهان 2014 ( ◠‿◠)+ اشک قلم سپهربلاگ سایت مشاغل ناصرون - رسانه مجازی جوانان مطالبه گر جنوب کشور ارزش های دفاع مقدس بیسیم چی عشق اول آخرم فقط خدا ☫ عَلِیٌّ وَلِیُّ الله ☫ اخبار فناوری اطلاعات شبکه دوستان بهشت من شبکه اجتماعی ادبیات جهان